Yazar: Barış Sanlı
Oxford Energy’nin “Reshaping the Consumer-Energy Relationship through AI”[1] raporunda yapay zekanın enerji sektöründe tüketici ilişkilerini nasıl etkileyebileceğine dair güzel bazı fikirler sunuluyor. Raporun ana argümanları 14.sayfadaki 3.1 kısmında bulunabilir. Raporun tek bir sayfası okunacak ise, bu sayfa tüm orijinal fikirleri içermektedir. Yapay zekanın tüketici ilişkilerini nasıl değiştireceği noktasında katmanlı bir bakış sunuyor. Yani tüketici, sistem ve kurumsal perspektifte 8 prensibe dikkat çekiyor.
3Analiz
- Farklı Türden bir Ekonomik Model: Yapay zeka ile, güç ve kontrolün dağılımı değişiyor. Normalde tüketicinin bilinçli kararlar vermesi beklenirken, bu kararların algoritmalara geçmesi platform yöneticilerini, toplayıcı ve teknoloji sağlayıcıları daha etkili oyuncular haline getiriyor. Tüketici ise bir çok zaman anlayamadığı algoritmaların sonuçları ile yaşamak zorunda kalabilir.
- Yeni Ekonomik Varlık olarak Verinin Yükselişi: Tüketicinin enerji sistemindeki her hareketi hem veri hem enerji eş üretimi ile sonuçlanıyor. Yani tüketici enerji kullanıcısı yanında veri üreticisi ve kullanıcısıdır. Çünkü, yapay zeka modelleri ile her etkileşim, öngörücü modelleri ve ticaret platformlarını etkileyen daha granüler bilgileri üretir. Elektrik akışları görülebilirken, veri akışları, üreten tüketici için görünür olamayabilir.
- Bilgilendirilmiş Karardan Davranışı Şekillendirmeye: Yapay zekanın ağırlıklı olduğu sistemlerde, tüketici arabasını şarj etme kararından evini ısıtma zamanının belirlenmesine kadar adaptif algoritmalar ve yazılımsal dürtüler-etkiler ile yönlendiriliyor. Bu algoritmalar verimliliği arttırsa da, nihai tüketicinin bilinçli karar almasının önünde de bir perde oluyor. Konfor ve otonomi arasındaki denge, tüketici-sistem ilişkisinin ana bir özelliğidir. Fakat algoritmalar koordine olamazsa da lokal problemler sistem problemlerine dönüşebilir.
3Grafik
3 Seviyede Prensipler: Raporun merkezinde olan 9 prensipte; Tüketici seviyesinde gizlilik, otonomi ve adil olma; Sistem seviyesinde koordinasyon, dayanıklılık ve kararlılık; Kurumsal seviyede ise şeffaflık ve hesap verilebilirlik anlatılmaktadır.
[1] https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2026/01/EL62-Reshaping-the-Consumer-Energy-Relationship-through-AI.pdf
Eylem Planları: Bu 3 katmanda, tüketici katmanında algoritmayı etkileştirip etkileştirmeme kararı, sistem seviyesinde şebekenin kısıtlarına duyarlılık ve yük yönetiminde koordine olabilme (hizalama), kurumsal seviyede ise algoritma denetimi, düzeltme mekanizmaları ile ortak değer ve standartlar öne çıkmaktadır.
Tüketici-Enerji İlişkisi : Yapay zekanın bu ilişkide 6 temel alanda etkili olması raporda inceleniyor.
