Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyen, öne çıkanları, veri dosyası ve 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki ilk ve tek yayındır.

Yenilenebilirde Açık Ara Rekor

Daha önceki ATEV’lerde 2026 yenilenebilir yılı olacak tezi işlenmişti. Ama yenilenebilir elektrik üretimindeki artış tarihsel seviyeleri altüst etmiş görünüyor. Hatta bu artış, gazdan elektrik üretimi ile kömürden elektrik üretiminde de düşüşle geldi. Dünyanın fosil yakıt fiyatları ile yatıp kalktığı bir dönemde yenilenebilir rekoru kırmak tüm enerji sistemimize ve bizlere iyi geliyor.

ATEV Nisan 2026 raporunda öne çıkanlar:

• Yenilenebilir elektrik üretimindeki artış doğalgazı düşürmüştü, bu ay kömürde de düşüş başladı.
• 12 aylık elektrik talep artışı zayıf da olsa artışta, bu senenin kuraklık olmaması da toplam elektrik talebini 4-5 TWh daha da aşağı çekebilir. Bu sebeple talebin net zayıfladığını şimdilik söyleyemiyoruz.
• Elektrik kurulu gücünde ilk çeyrekte rüzgar da güneş de güçlü geldi. Yıl başından beri net kurulu güç artışı 2775 MW oldu. Bu da 2019 yılında devreye giren tüm kurulu güç kadar. Tek çeyrekte 2019 yılı yatırım toplamı devreye girmiş oldu.
• Güneşte 3.19 TWh, rüzgarda 3.65 TWh ile en yüksek Mart ayı üretimleri gerçekleşti.
• Mart ayının yıldızı, son 5 yılın Mart rekorunu da kıran hidroelektrik oldu: 10.58 TWh.
• Kömür ve gazdan elektrik üretim, son 5 yılın en düşük Mart üretimini gördü.
• Petrol talebi daha ikinci ayda, tüm zamanların Şubat rekorunu kırarak 1.08 mv/g’ü gördü. Bu Temmuz ayına kadar, Hürmüz krizi olmasaydı, 1.35 mv/g’e kadar da yükselmesi beklenirdi.
• Doğalgaz talebi Şubat’ta geçen senenin oldukça altına (8 bcm vs 5.38 bm) düştü.

Ayın Grafiği – Hidroelektrik Eşittir Arz Güvenliği

12 aylık hareketli toplamlarda hidroelektrik üretimindeki artış çok net görünüyor. Bu şekilde giderse 75 TWh üzeri 12 aylık üretim uzak değil, beklenti bu rekor yılında 80 TWh’in üzerine çıkıp çıkamayacağı.

Doğalgaz Talebinde Normal

Doğalgaz talebi bir süredir ortalamaya dönen(mean reverting) ama ortalamada da uzun süre kalmayan hareketler görüyor. Kısacası 53-54 bcm uzun dönemli gaz talebinin normali gibi görünüyor. Mevcut hareketin gidişatı 50-53 bcm aralığı gibi görünüyor. Daha altında da inmesi sürpriz olmaz. Fakat düşüş momentumu şimdilik oldukça yüksek.

Kömürde Düşüş Devam Ediyor

Her ne kadar yenilenebilir artışı gaz talebini düşürse de, bir noktadan sonra gaz ile birlikte kömür de düşüşe eşlik ediyor. 12 aylık hareketli toplamda kömürdeki düşüş derinleşmeye devam ediyor. Bu gidişat ile son 4 senenin en düşük kömürden elektrik üretimini bu sene göreceğiz.

Elektrikte Kazanan ve Kaybedenler

12 aylık hareketli toplamda gaz ve kömür toplamı 10.5 TWh kaybederken, hidro ve rüzgar 12.3 TWh artış kaydetti. Güneş henüz devreye girmedi, Nisan ile birlikte güneş etkisini de daha net göreceğiz. Yıl sonunda en az bir 10 TWh daha güneşin devreye girmesi ile daha az fosil kaynak etkisi bekleyebiliriz.

Enerji İthalatındaki İyileşme

Hürmüz olmasaydı, Türkiye enerji ithalatında 12 aylık hareketli toplamda 60 milyar $’ın altına hareket de başlamıştı. Şimdi gelecek Mart ve Nisan verilerinde belki de Türkiye tarihinde ilk defa bir enerji krizinde stabil bir enerji ithalat seviyesi görebileceğiz. Bu büyük ihtimalle 2022-2023 krizi kadar bir açığa yol aşmayacak.

Fiyatlar

Hürmüz krizi ile artan gaz fiyatları bir platoya oturmuş görünüyor. Etkinin geriden gelmesi de aşağıdaki grafikte çok net olarak görünüyor. Pratikte 12 $/mmbtu seviyesinde öbeklenen bir fiyat seviyesi oluşmuş durumda.

Alman Baz Yük Fiyatları ve Enerji Krizi

Herhalde dizel ve jet kadar Alman baz yük elektrik fiyatları kadar krizi net gösteren başka bir grafik bulmak zor. 65-70 €/MWh bandında giderken, bir anda 90 €/MWh bandına sıçrayan baz yük fiyatları çok ağır ağır aşağı doğru yolculuğuna devam ediyor görünüyor.

Rafineri Üretimi ve Talep

Geçen ay ile başlayan rafineri üretimi ve talep grafiklerimizde dizelde bu ay arz-talep dengesi artan fiyatların da etkisi ile daralmış görünüyor. Fiyatlar dengenin bir kısmını çözüyor. Fakat bu dipler sürüş sezonundan hemen önce. Dipten zirveye, dizel talebi %30 artarak, 450.000v/g seviyelerinden 600.000 v/g seviyelerine yolculuk yapabilir. Fiyat artışları bakalım bu gücü kırabilecek mi? Aylık grafiklerde dizel Şubat ayı rekoru kırmış görünüyor.

Avrupa Gaz Fiyatlarına Göre Kriz Pek Geçici Değil

Avrupa gaz gösterge fiyatı TTF gelecek fiyatlarına göre bu kriz öyle kolay geçecek gibi görünmüyor. Neredeyse Şubat 2027’ye kadar fiyatlar sabit 40€/MWh seviyelerinde devam ediyor. Bunu tabii Henry Hub gelecek fiyatları ile incelediğimizde ABD LNG’si marjlarının mevsimsel farkları da görülebilir.

Fakat Avrupa gaz fiyatları kısa bir kriz beklemiyor. Hatta bu noktada JKM, Asya kadar bile iyimser değil. Zira aynı dönemde Asya fiyat seviyesi 15.2’den 13.9 $/mmbtu’ya düşüyor.

Değerlendirme

Mart ayı geçiş ayı olduğundan bu ay oluşan istatistikler ile pek öngörü yapmak mümkün değildir. Fakat hidroelektrikteki muazzam artış, bir çok dengeyi bozmuş görünüyor. Gazın arkasından kömür de pay kaybediyor. Bu belki de bir kısım santralin bakıma girmesinden de olabilir.

Petrol tarafında hem toplam talep, hem benzin hem dizel çok güçlü, jet azcık durmuş görünüyor. Ama Hürmüz krizine bu yüksek artışlı petrol talebi ile girmemek daha da iyi bir haber olabilirdi. Fakat fiyat artışları bu talep artışını kademeli olarak düşürebilir.

Gaz talebindeki düşüş çok hızlı ve yüksek oldu. Bunun cari açığa olumlu etkilerinin yanında, bir Hürmüz krizi olmasaydı dış ticaret için en iyi yıllardan biri olma ihtimalini taşıyordu. Depoların doluluk oranları da önümüzdeki aylarda cari açıktaki düşüşün devam edeceği sinyali olabilir.

Enerji güvenliğinde her kaynağın bir rolü, payı var. Bu ay, yenilenebilirdeki başarıların meyvelerini görüyoruz. Rüzgar, güneş, hidrolik bir kriz sönümlendirici olarak görevlerinin başındalar. Keşke daha da çok olsalar.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyen, öne çıkanları, veri dosyası ve 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki ilk ve tek yayındır.

Bir Küresel Enerji Krizinin Öncesinde

Bu ay gündemde Hürmüz’ün kapanması ile öne çıkan enerji fiyat artışı ve arz güvenliği endişeleri var. Bunun en sembolik göstergesi de Avrupa’da 2 misline çıkan dizel fiyatlarıdır. Ayrıca raporun bu sayısında 8 yeni görsel ile Türkiye’de ürünler bazında rafineri üretimi ve talep de eklendi.

Küresel enerji fiyat artışına rağmen, iyi haberler de var, ayın grafiğinde görebileceğiniz üzere rüzgar ve hidrolikteki yüksek artış, gazın payını şimdiden 1 milyar m3 düşürmüş görünüyor. Ayrıca yerli kömür de 2025 yıl rekorunu Aralık’ta kırdı. Rafineri üretimlerinde benzin, jet ve naftada talebi karşılayabilecek bir üretim var.

Kısacası bir yerde güzel bir hızla yükselen yenilenebilir, diğer tarafta da petrol ve gazda karışan fiyatlar var. Fakat nasıl bir küresel durum olduğunu hissetmek için dizel fiyatları iyi bir örnek.

ATEV Mart 2026 raporunda öne çıkanlar:

• Güneş, rüzgar ve hidrolik Şubat ayında, aylık rekorlar kırdı. Yenilenebilir 3 koldan hızlanıyor.
• Hidroelektrik Şubat’ta öyle bir dönüş yaptı ki 28 günlük Şubat’ta, 31 günlük Ocak üretimini neredeyse ikiye katlayarak 4.23 TWh’den 8.21 TWh’e çıktı.
• Rüzgar Ocak ayını 5.22 TWh ile açmıştı. Şubatta 4.05 TWh ile yine geçen sene Ağustos hariç tüm ayları geride bıraktı.
• Güneş de 1.96 TWh ile Şubat rekorunu kırdı. Şimdi Mart ve Nisan’da 3 TWh’in ne kadar üzerine çıkacağını göreceğiz.
• Kurulu güç gelişiminde 17 Mart verilerine göre güneş hali hazırda 1000 MW’a yakın daha kapasite ekledi.
• Linyit tarafında, elektrik santrallerinde Aralık 2025 verisi tüm senenin zirvesiydi. Burada bir hareketlenme görülüyor.
• Petrol tarafında hemen hemen tüm ürünlerde güçlü talep devam ediyor. Doğalgaz talebi de yine yüksek geldi. Elektrik talebi ılık mevsim ile beklemede. Dizel, benzin talebi yüksek. Bakalım petrol talebi nefessiz koşusuna bir dur verecek mi?

Ayın Grafiği – Krize Çare Rüzgar ve Hidrolik

İki kış ayını geride bırakırken, elektrik arz güvenliği için “kış yakıtı” noktasında güzel haberler var. On iki aylık hareketli toplamlarda gazdan elektrik 5.1 TWh düşerken, 3.5 TWh hidro ve 3.5 TWh rüzgar artışı var. Bu sene hidroelektriğin en az 11 TWh, ortalama 17 TWh daha üretmesi beklenebilir. Rüzgar da ise 5 TWh ile başlayan üretim, yıllık 45 TWh’i geçebilir. Bu 2025’te 39.4 TWh’di.

Hidrolar Geri Döndü

Bu kriz ve yüksek gübre fiyatlarındaki en büyük şans, ıslak bir sene geçirmemiz olabilir. 12 aylık hareketli toplamlarda geçen seneyi 57.2 TWh ile kapatan hidro, şimdiden 3.5 TWh fazla üretimi garantilemiş gibi. Özellikle Ocak 2026’dan sonra 28 günlük Şubat 2026’daki sert yukarı yönlü hareket güzel bir haber.

Rüzgar Güçlü

On iki aylık hareketli toplamlarda, rüzgardan elektrik üretiminin rekoru çok net görülebilir. 40 TWh bandını kırarak 43 TWh bandını zorlamaya şimdiden başladı. Tahminen 1.1 milyar m3 gaz ikamesi de rüzgardan gelecek.

Doğal Gaz Talebi Tüm Zamanların Rekorunda

Türkiye’nin 1996 yılındaki tüm gaz talebinin çok daha fazlasını tek bir ayda, 2026 Ocak ayında tükettik. Talep tüm zamanların rekorunu kırdı. Gaz verileri, elektriğe göre 1 ay geriden geldiğinde Şubat’ta sert bir düşüş görme ihtimalimiz yüksek. Yine de gaz talep dinamiklerinin hala çok güçlü olduğunu görüyoruz.

Doğalgaz Fiyatları

2026 Şubat sonu TTF gaz fiyat artışı bizlere tekrar 2022’yi hatırlattı. Sadece Katar LNG tesisinin kapanması ile fiyatların %70’lere bulan artış görmesi bir oldu. Oysa Katar LNG dünya gaz talebinin %2.5’undan daha azını karşılıyor. Ama LNG piyasasında %20’lik bir paya sahip. Kısaca dünya LNG talebinde her %10’luk düşüş %35 fiyat artışı getiriyor diye özetlenebilir.

Petrol Talebi Kırılgan

Bu krize Türkiye, tüm zamanların en yüksek Ocak ayı petrol talebi ile başlıyor. 1.25 mv/g talep geçen senenin aynı döneminin de %12-13 üzerindedir. Oysa Ocak talebi yıldan yıla çok büyük atlamalar yapmamıştı.

Yeni – Rafineri Üretimi ve Talep

Gündeme özel olarak Türkiye’de rafinelerin petrol ürünleri üretimi ve talebine dair yeni grafikler var. 2022 yılından beri aralıksız yıllık büyüme gösteren benzin talebinde rafineri üretimleri hemen hemen tüm benzin talebini karşılayabilecek boyuttadır. Burada jet ve naftada da benzer durum söz konusudur. LPG ve dizel kısmında ise ithalat bağımlılığı daha yüksektir.

Enerji İthalatında En Düşük Seviyeler(di)

Enerji krizi olmasaydı, Türkiye son 5 senenin en düşük enerji ithalatına gidiyordu. Bu sırada Türkiye elektrik ve enerji talebi artmış ama enerji ithalatı anlamlı şekilde aşağı kırılmıştı. Eğer bu kriz kısa sürerse, iyi haberler artan hidro üretimi ile devam edecek, ama kriz uzarsa bir süre bu kazanımları arayabiliriz.

Değerlendirme

Türkiye belki de bir küresel enerji krizine bu kadar iyi durumda giriyor. Yağışlar ve hidroelektrik üretimi, rüzgar üretimi aylık rekorda ve sırada sırasını bekleyen güneş var. Türkiye doğalgaz talebinin 2024 yılında 52.7 milyar m3 seviyesine dönmesi de ihtimaller içindedir.

Fakat petrol tarafında iyi ve kötü haberler karışık. Benzin, jet ve naftada rafineri üretimimiz bizlerin talebine yetebilir. Ama ana yakıt dizelde temkin önemli. Krizin geçici olması durumunda aylık en düşük enerji ithalat rakamını görebiliriz.

Küresel fiyat artışları yüksek olsa da, Türkiye’nin portföyü dengeli görünüyor. Yerli gaz ve petrol üretiminin de artması ile krizin etkisini sıfırlamasa da, bir manevra alanı sağlar. İyi haberler var, hem de bazıları çok iyi ama kötü haberlerin sonunu daha görmedik.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyerek, hem öne çıkanları, hem veri dosyası hem de 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki tek yayındır.

Yeni Yılın Rüzgarı – 2026 Yenilenebilir Yılı Olabilir mi?

Daha önceki raporlardaki öncü verilere baktığımızda 2026 yılına güçlü bir büyüme ile girildiği görülmüştü. Bu trend devam ediyor. Islak bir yıl olması, kuraklığın etkilerini gideriyor. Hatta Ocak ayında rüzgar tüm zamanların rekorlarını kırarak hem talep artışına hem de yenilenebilir üretimine en büyük desteği sağlamıştır. Hidroelektrikte de dip görüldüyse, yenilenebilir rekorlarını daha sık konuşacağımız bir yıl bizi bekliyor.

ATEV Şubat 2026 raporunda öne çıkanlar:

• Ocak ayında rüzgar üretimi tüm zamanların rekorunu kırarken, güneş de Ocak ayı rekorunu kırdı.
• Petrol, gaz ve elektrik taleplerindeki aylık tüm veriler en yüksek seviyelerde.
• Petrol talebi tarafında, Aralık’ta tekrar bir artış görüldü ki, genelde Aralık ayı talebi Kasım’ın biraz altında olurdu.
• Nispeten daha ılık bir Ocak ayına rağmen elektrik talebi 12 aylık toplamda 2 TWh’e yakın artmış görünüyor.
• LNG ithalatında tüm zamanların en yüksek talebi Aralık ayında görüldü, fakat düşen gaz fiyatları ile, enerji ithalatı düşüş trendindedir.
• Sanayi taş kömürü talebindeki artış devam ediyor.
• Santrallerin taş kömürü ve linyit kullanımı platoda ve eğilim aşağı yönlü.
• Dizel ve ham petrol fiyatları güçlü, fakat Almanya’nın karbon piyasası açıklamaları emisyon fiyatlarını hızlı düşürdü.
• Hidroelektrik büyük ihtimalle negatif gidişatını Şubat sonunda sonlandıracak, bu noktadan sonra hem mevsimsel hem de ıslak dönem artışı bekleniyor.

Ayın Grafiği – Rüzgar Üretim

Rüzgarda yılın ilk ayındaki üretim tüm zamanların en yüksek üretimi olarak gerçekleşti. Ama bu az biraz değil, fazlasıyla yüksek bir üretim oldu. 12 aylık toplamda 42 TWh’e yakın olan rüzgar üretimi de tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü. 2026 yılında 42-45 TWh bandında bir toplam rüzgar üretimi görmek şaşırtıcı olmaz.

Doğalgaz Talebi Güçlü

Doğalgaz talebinde, geçen senenin soğuk Aralık ayından sonra, beklediğimiz hafif düşüş gerçekleşmedi. Tüm zamanların en yüksek Aralık ayı talebi ile gaz talebi güçlü seyrine devam etti. 2026 yılında artan yağış ve yenilenebilir ile ortalama veya ortalama altı bir talep beklemek şaşırtıcı olmaz.

Hidroelektrik Dip Arayışında

Hidroelektrik “Annus Horribilis” (Felaket Yıl)’dan henüz çıkamadı. Ocak ayındaki üretim göz önüne alındığında 12 aylık toplam üretimde düşüş devam ediyor. 2021’in altına düşülmedi, ama kurulu güç artışı göz önüne alındığında 2021’den daha kötü bir dönem olarak düşünülebilir. Yine 2021’i göz önüne alırsak bu ıslak yıl hidroelektrik üretimini 11 TWh daha yukarı çekebilir.

Güneş için Yeni Rekorlar Yılı Başladı

Güneşten elektrik üretiminde aylık rekorlar gelmeye devam ediyor. Fakat üretimin, 28 gün çeken Şubat ayı da gözönüne alındığında ilk 2 ay, 2 TWh’i aşması beklenmiyor. 12 aylık hareketli toplamlara göre baktığımızda 12 TWh’e yakın artan bir güneş üretimi var. Bakalım 2026’da 6 TWh aylık üretime ne kadar yaklaşılacak?

2026’da Gaz mı Kömür mü Daha Çok Düşer?

Elektrik üretiminde 12 aylık toplamda hem doğalgaz(78 TWh) hem kömür(121 TWh) tarafı platoya oturmuş görünürken, artan yenilenebilir üretimi acaba hangisinden daha büyük bir pay alacak? Kömürün seviyesi daha yüksek olduğundan muhtemelen seviye olarak kömür, oran olarak ise gazda daha büyük bir düşüş görülebilir.

Petrol Talebi Yine Şaşırttı

Düşmesini beklediğimiz petrol ürünleri toplam talebi açık ara bir aylık rekor ile 1.22 milyon varil/gün ile en yüksek Aralık rakamını gördü. Eğer bu rakam Ocak ayında da tekrar ederse, Ocak’tan Ocak’a %20’ye yakın artan bir petrol ürün talebi görmüş olacağız. Bu büyüme rakamının büyüklüğü yanında hala artıyor olması ile de dikkat çekicidir.

Sınırda Karbon Muamması

Almanya Başbakanı’nın karbon emisyon fiyatlarına dair açıklamalarından sonra, karbon fiyatları çok sıkı düştü. Bu düşüş, sıkılaşacak denilen bir seneden, geri adımların geleceğine dair korkuların biriktiği bir çalkantı senesini yansıtıyor.

Uçmayı Seviyoruz

Jet yakıt talebinde yüksek seyir devam ettiği gibi, geçen sene Aralık’a göre de oldukça yukarıda kaldı. Mart’tan sonra başlayan yapısal artış iyice yerini sağlamlaştırmış görünüyor. Bu ayki jet yakıt talebi hala artmaya devam eden benzin talebinin de üzerinde kalmaya devam etti. Yani arabalar kadar uçaklar da çok önemli bir tüketim kalemi.

Değerlendirme

2026 yenilenebilirin yılı olacak gibi görünüyor. Muhafazakar tahmin ile 10-15 TWh elektrik talep artışında, 12 TWh güneş, 11 TWh hidroelektrik, 5 TWh da rüzgar ile, doğalgaz ve kömürden elektrik üretiminde bir düşüş gündemimize geliyor. Bu da 2026 yılında elektrik emisyonlarının daha düşük olacağını gösteriyor. Aynı zamanda daha düşük bir enerji ithalatı demek.

Fakat petrol ve gaz tarafındaki güçlü seyir bu ithalat ve emisyon düşüşünü artışa çevirebilir. Evet yıla rekor rüzgar ile girdik, muhtemelen Mart-Nisan rekor hidroelektrik üretimleri de görülebilir. Fakat petrol ve gaz tarafında, yerli üretim artışı ile de olsa, emisyon artışları kaçınılmaz. Buna sanayi kömür talebi de eklenebilir.

2026 yenilenebilirin yılı olacak gibi görünüyor. Bu seneki ana soru, hidroelektrik üretiminin ne kadar artabileceğidir?

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyerek, hem öne çıkanları, hem veri dosyası hem de 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki tek yayındır.

Büyüme Göstergeleri

2026 yılı büyüme tahminleri için enerji talebinin nasıl geliştiğini gözlemlemek bu ayki ana konumuzdur. Temelde elektrik, dizel ve sanayi kömür talebi ile “üretim tarafı büyümesi” ve benzin, jet ile gaz talebi ile de “tüketim tarafı büyümesini” anlamaya çalışıyoruz. Toplam petrol talebinin yapısal olarak arttığının netleşmesi iki taraftaki büyümenin de güçlü olduğuna dair bir kanıt olabilir. Bu ayki raporumuzda bu büyüme göstergelerine bakarken, bu büyümeye rağmen son 5 senedeki en düşük aylık enerji ithalatının gerçekleştiğini de göreceğiz.

Elektrik talebi geçen ay da beklediğimiz gibi güçlü seyrini devam ettirdi. Fakat bu gerçekleşme rakamı beklentilerin üzerinde oldu. Geçen seneki soğuk 4 ay (Kasım-Şubat) ile kıyaslandığında Aralık ayının geçen senenin altında kalması beklenirdi. Fakat büyüme için en büyük pozitif işaret bu yeni Aralık rekoru oldu.

ATEV Ocak 2026 raporunda öne çıkanlar:

• Aylık rekorlar olarak baktığımızda; Elektrik, güneş, gaz ile petrol üretimleri, toplam petrol, dizel, benzin, jet, taşkömürü talebi rekor kırdı.
• 12 aylık toplamlarda, elektrik talebinde son 4 aydır 355 TWh’e yakın seyreden seviyeden yukarı doğru tekrar bir hareketlenme var. Yani yeni bir artış süreci başlayabilir.
• Güneşten elektrik üretimi 37, rüzgardan 39.5 TWh civarında olan 12 aylık toplam üretim 76.5 TWh ile önemli bir eşiği aştı.
• Petroldeki büyüme tüm temel petrol ürünlerinde net olarak yapısal bir artışı gösteriyor. Bu da seneye her ay en az 1.1 mv/g üstü petrol talebi beklentisi doğuruyor. Haziran-Temmuz pik petrol talebi de 1.4 mv/g’ün biraz altında kalabilir.

Ayın Grafiği – Gaz Talebi Sürprizi

Bu ayki ana tartışma grafiğimiz gaz talebinde sıcak bir 2025 Kasım ayının çok soğuk bir 2024 Kasım talebine yakın seyretmesi oldu. Gaz talebi sürprizlerle doludur. Davranışsal etkiler vardır. Yani mesela erken gelen bir soğuk ile geç gelen soğuk talebi farklı etkileyebilir. Burada Kasım talebinin 2023’ün çok üstünde gerçekleşmesi, talebin güçlü seyredeceğinin işareti olabilir. Bunun temel belirleyicilerinden biri de fiyat esnekliğinin düşüşü olarak değerlendirilebilir. Fakat Kasım talebinin 2024-2025 farkının düşük olması, petrol sonrası gaz talebinde de yapısal bir artış göstergesidir.

Ekonomik Gösterge olarak Dizel Talebi

Bir ekonomik gösterge olarak dizel talebindeki artış yerini sağlamlaştırmıştır. Binek araç pazarında kaybettiği paya rağmen aylık rekorlar gelmeye devam etmektedir. Bu da ılıman değil güçlü bir büyüme habercisi olarak değerlendirilebilir.

Tüketici Göstergesi Olarak Benzin

Benzin talebindeki seviye ve rekorlar netleşmiş oldu. Tüketici tarafı ekonomik göstergelerde okulların açılması sonrası ağır ağır düşmesi beklenen benzin talebi Kasım ayında bu eğilime de meydan okumuştur. Özellikle yıl sonu kampanyaları ile araç sayısı artışını, Ocak ayı istatistikleri yayınlandığında daha net görebileceğiz.

Talep Artarken Düşen İthalat

Enerji ithalatında son 5 yılın en düşük Kasım ithalatı da gerçekleşmiş oldu. Yerli petrol ve gaz üretimi, rüzgar ve güneşin etkisi ile bu sefer ithalat gözle görülür bir farkla aşağıda kapattı. Bunun bir kurak yılda gerçekleşmiş olması da dikkat çekicidir. Eğer ortalama bir yağış yılı olsaydı muhtemelen çok daha olumlu bir manzara ile karşılaşacaktık.

Büyüme Artarken Riskler

Avrupa gaz fiyatlarının çok hızlı artması kısa vadede Türkiye gaz piyasasını da etkileyebilir. Bu artışın sebebi Avrupa’da devre dışı olan nükleer santraller ve soğuk dalgası olsa da, TTF hareketinin bu kadar sert olması depolama endişelerini de fiyatlıyor olabilir. TTF’in bu seviyelerden tekrar 7-8 $/mmbtu bandına düşmemesi durumunda bu AB için enflasyona dönüşebilir. Nitekim gaz fiyatlarını bir enflasyon koruma aracı gören bazı tahvil hareketleri de gözlendi.

Güneşli Güzel Bir Yıl

Güneş üretiminde çok olumlu bir yılı geride bırakırken, güneş üretim artışının Mayıs-Eylül döneminde daha da yüksek olduğunu yıllık grafikten görebiliyoruz. Fakat bu sene Aralık üretiminin sene başındaki Ocak üretimine çok yakın olması biraz kafa karıştırıcıdır.

Hidroelektrikte Kurak bir Yıl Profili

Hidroelektrik üretiminde “kontrollü üretim” rejimi diyebileceğiz, gaz ve talep ile üretimin dengelendiği 4 aylara girdik diyebiliriz. İlk etapta hidroelektrik üretiminin tekrar uzun yıllar ortalamasına yaklaştığı bir Aralık ayı gördük. Ama kurak yılda hidroelektrik üretiminin neye benzediğini gösterdiği için bu grafik önemli. Kurak da olsa, yıl zirvesi Nisan-Mayıs’ta gerçekleşti. Dip ise Ekim ayında görüldü.

Rüzgar Yılın Yarısında Rekorlar Kırdı

Rüzgarda bu sene artan kurulu güç ile birlikte, 12 ayın 6 ayında aylık rekorlar kırıldı. Özellikle Ağustos ayındaki 4.58 TWh uzak ara en yüksek aylık rekor olarak tarihe geçti. Rüzgar dip olarak da 2.6 TWh/ay seviyesinin çok altına düşmedi.

Avrupa Gaz Fiyatlarında Roket Formasyonu

TTF Avrupa gaz fiyatlarının yaptığı yükseliş hareketi çok hızlı fiyatlanan bir panik göstergesine benzemektedir. Kısa bir süre 28€ civarında seyrettikten sonra tüm 20, 50 günlük ortalamaları hızlıca kırması, yatırımcı tarafındaki tedirginliği göstermektedir. Veya TTF gaz fiyatı harici, “nükleer santral sorunları”nı fazlaca da fiyatlıyor olabilir. Norveç’te hidroelektrik sorunları da bu endişeleri arttırabilir.

Fransız nükleer santrallerinde oluşabilecek kaskat bir sorunda, Avrupa gaz fiyatlarının nereye gideceğini hayal etmek düşündürücü olabilir.

Değerlendirme

Türkiye’deki ekonomik büyümenin öncü göstergelerinden olabilecek enerji talebinde, nihai tüketiciye dair benzin ve jet talebinde rekor seyirler devam etti. Bu da tüketim tarafında büyüme parametrelerinin gücünü göstermektedir.

Dizel, taş kömürü, sanayinin kömür kullanımı gibi diğer ekonomik gösterge niteliğindeki yakıtlar da üretim tarafındaki güçlü seyre işaret ediyor.

Elektrik talep artışı üretim tarafına dair olumlu sinyaller verirken, toplam enerji talebinde elektrik payının arttırılması için de olumlu bir gelişmedir.

Hidro üretimindeki düşüşün ve bunun artan gazdan elektrik üretimi ile karşılandığı bir yılı geride bırakırken, rüzgar ve güneşte toplamda 75 TWh’i aşan elektrik, yerli petrol ve gaz üretiminin ithalata olumlu etkilerini de gözlemlemeye başladık.

Risk olarak Avrupa tarafındaki TTF’in çok hızlı artışı, yerli gaz üretiminin artmasının ne kadar önemli olduğunu tekrar hatırlattı.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyerek, hem öne çıkanları, hem veri dosyası hem de 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki tek yayındır.

Ortalama Mevsimsel ve Üretimsel Göstergeler

Hidroelektrik üretiminin sınırlı olması ile hidro talebindeki düşüş 1.1 TWh daha derinleşti. İyi haber, bu 12 aylık toplamdaki değişimin önemli bir kısmının güneş ile karşılanmış olmasıdır. Hidroelektrik 12 ay hareketli toplamda hala 2021’deki en düşük seviyeyi görmedi. Fakat çok uzağında da değil. Elektrik, gaz, kömür talepleri normal seyrinde devam ederken, akaryakıt talebi hala yüksek devam etmektedir. Geçen seneki soğuk döneme göre ılık bir Kasım ve Aralık, talebin hızını kesmiş görünüyor. Fakat petrol talebi bunun mevsimsel olduğunu söylüyor. Yani hala tüketim dinamikleri diri.

ATEV Aralık bülteninde öne çıkanlar:

• 12 aylık toplamda yerli ham petrol üretimi 6.38 milyon ton, yerli gaz üretimi de 3.04 bcm’in üzerine çıktı, momentum hala devam ediyor.
• Enerji ithalatı son 5 yıldaki en düşük verisini gördü, 4.82 milyar $.
• Toplam elektrik üretimi geçen senenin çok az altında kalırken, bunun mevsimsel faktörlerden kaynaklı olma ihtimali çok yüksek. Geçen sene Kasım-Aralık aylarının çok soğuk geçmesi elektrik talebinde çok hızlı bir yükselişe yol açmıştı.
• Kasım ayında hidroelektrik ve güneş hariç tüm elektrik üretim göstergeleri geçen sene normaline yakın seyretti.
• Güneş üretimi Haziran ve Temmuz’un yarısına düşmüş olmasına rağmen bu sene Ocak-Şubat dönemine göre %40’a yakın daha yüksek bir seviyededir.
• Hidroelektrik üretimi hala çok düşük bir seviyede, fakat eğrinin hareketi bunun daha çok bir işletmesel (geçen senelerin min noktasını takip etmesi) üretim seviyesi olduğunu düşündürüyor.

Ayın Grafiği – Soğuk Kıştan Ilık bir Kışa

Türkiye’de hem yaz hem de kış dönemleri kıyaslama için oldukça zor dönemlerdir. Elektrik talebi geçen senenin çok sıcak Haziran’ının altında kaldıktan sonra gördüğümüz 4 aylık yüksek talep yolculuğuna son vermiş gibi görünmesine rağmen, İstanbul ve Ankara için ısıtma gün derecelerinin (HDD)’nin geçen senenin oldukça altında kalmasından dolayı kıyaslama birebir olmamaktadır. Ama geçen senenin sıcak Haziran’ının altında kalan bir 2025 Haziran’ı ve sonrası ile baktığımızda, düşüş büyük değildir. Hatta farklar aynı gibidir. Bu sebeple petrol talebindeki güçlü seyir ile birlikte düşündüğümüzde, talep artışında geçen senenin altında kalınsa da, enerji talebindeki güçlü seyrin şimdilik pusuda olduğunu gösteriyor. Bu eğrinin görünür şekilde aşağı kırılması bu anlatıyı değiştirir.

Pek Ne Kadar Ilık?

İstanbul’daki ısıtma gün derecesi neredeyse geçen senenin beşte biri seviyesindedir. Ankara için ise bu seviye %30 daha düşüktür. Yani özellikle Marmara bölgesi ve civarı için gaz ve elektrik talebi için yumuşak bir sezon olduğu söylenebilir.

Doğalgaz Talebi

Doğalgaz talebi, artan elektrik üretimine rağmen Ekim’de de geçen seneki seyrine devam etti. Yaklaşık 3 senedir Mayıs-Ekim talebinin aynı seviyelerde seyrettiği görülebilir.

Petrol Talebi Hala Çok Güçlü

Petrol de 4 aylık rekor seviye devam etti. Zaten elektrik talebindeki seyre rağmen, talebin hala güçlü olduğunun en önemli göstergesi petrol talebidir. Türkiye’de toplam petrol ürünleri talebi ortalamada 1.2 mv/g seviyesine yerleşmek üzeredir.

Benzin Durmuyor

Benzin talebi gerçekten şaşırtmaya devam ediyor. Artık mevsimsel eğilimlerin de kaldığını söylemek zor. Bu yüksek talep sene başındaki 110.000 v/g seviyesinden 150.000 v/g seviyesine iyice yerleşmiş görünüyor.

Dizel Talebi

Dizel talebindeki seyir geçen senenin anlamlı miktarda altına düştü. Yüksek petrol talebi olan bir zamanda bunun başka sebepleri de olabilir. Talep yavaşlamasına dair en net gösterge olabilme ihtimaline sahip. Fakat benzindeki durulmayı görmeden, dizel ile karar vermek zor.

Güneş Kararlı

Elektrik üretim kalemleri içinde güneşten elektrik üretimi en kolay tahmin edilebilecek üretim grafiklerinden birini sunuyor. Her ne kadar 2.33 TWh gibi aylık bir rakama gerilese de, Aralık ayında 1.7 TWh ve biraz üzeri bir üretim rakamı şaşırtıcı olmaz.

Avrupa Dizel Fiyatında Normal

Bir süredir dizel fiyatları bu raporun da radarındaydı, bu sefer de zirve ve düşüşü görmek, geriye bakıp ders çıkarmak için anlamlı olabilir. Dizel talebindeki düşüş bu sefer iki kademe ve hızlı olmuşa benziyor. Dizelin bu kadar hızlı tepki vermesi ve düşmesi piyasa hacim darlığını da gösteriyor.

Değerlendirme

Kasım ayı verileri oldukça normal ve olaysız bir Kasım ayı gösteriyor. Benzin, toplam petrol ürünleri talebi hala rekorlar kırarken, dizel talebinde geçen senenin de altına düşmüş olunması ekonomik gösterge takipçileri için karışık sinyaller olabilir.

Fakat geçen seneki çok soğuk Kasım-Aralık sonrası, göstergelerin bu kış biraz kafa karıştırıcı olmasını beklemek sürpriz olmaz. Brent, TTF, Dizel ve Alman baz yük fiyat düşüşleri biraz da artık sene sonuna geldiğimizi gösteriyor.

Talep dinamiklerinin -büyük düşüşler olmadığı için- mevsimsel farklılıkların altına saklandığını düşünmek hata olmaz. Düşüş için hala 3 ay arka arkaya geçen sene altı veri beklememiz gerekiyor.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyerek, hem öne çıkanları, hem veri dosyası hem de 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki tek yayındır.

Kuraklığın Etkisi

2021 yılından bu yana en kurak dönemin etkilerini elektrik üretiminde de görüyoruz. Hidrolikte 15.8 TWh üretim düşüşü, yaklaşık 3 milyar m3 gaz talebine denk geliyor ki, bu da 1.2 milyar $ bir ek gaz maliyetine demektir. Talep artışı ile birlikte değerlendirdiğimizde ise, rüzgar ve güneşin önemi bir kez daha anlaşılır. Rüzgar ve güneş son 12 ayda bir önceki seneye göre 13.7 TWh daha fazla üreterek hem kuraklık hem talep artışının etkisini sönümlemiş görünüyor. Aksi halde 2 milyar $’ın üzerinde bir etkiden bahsetmek zorunda kalabilirdik.

ATEV Kasım bülteninde öne çıkanlar:

• Elektrik, benzin, dizel, jet yakıtı ve toplam petrol talebindeki rekorlar devam etti.
• Elektrik talebi ılık bir Ekim’e göre yine geçen senenin üzerinde ve aylık rekor 27.43 TWh ile kapattı.
• Kurulu Güçte güneş kurulu gücü barajlı hidroları da geçerek 24.5 GW’a ulaştı. Türkiye kurulu güç sıralamasındaki en büyük iki kaynak ise 32.2 GW ile toplam hidro ve 24.5 GW ile güneş oldu.
• Kömürden elektrik üretimi geçen seneki seviyede, gaz bu seviyenin biraz üzerinde ve hidro oldukça altında üretim yaptı.
• Güneşten elektrik üretimi 3.15 TWh ile aylık rekor kırarken rüzgar 2 aylık rekor üretimin ardından 2.58 TWh ile geçen sene Ekim ayının altına düştü.
• Aylık doğal gaz üretimi tekrar yükselişe geçerken, 12 aylık toplamda 3 milyar m3’ü geçti. Bu da Türkiye’nin bir kış ayındaki LNG ithalatına denktir.
• Yerli petrol üretiminde de artış devam ederken, toplam petrol ürünleri talebi az bir farkla da olsa talep rekoru yeniledi. Petrol talep artışı mevsimsel trendlerden de kopmuş görünüyor.

Ayın Grafiği – Ortalama Hidroelektrik Üretimi Ne?

Türkiye’de ortalama hidroelektrik üretim seviyesinin kaç olduğu önemlidir. Birçok zaman “çok yağışlı” yılları normal olarak görmek aslında ana trendin ne olduğuna dair kafa karışıklığı oluşturmaktadır. Uzun vadeli trende baktığımızda bu ortalamanın 65-70 TWh bandında olacağı görülecektir. Sınıflandırma olarak 65-70 TWh normal, 70-80 TWh ıslak, 80 üstü de çok ıslak bir yıl olarak değerlendirilebilir.

Kömürden Elektrik Üretimi Vites Düşürdü

Yüksek gaz fiyatlarının etkisi ile 2022’den bu yana artış eğiliminde olan kömürden elektrik üretiminde bir duraklama noktasına gelindiği görülüyor. Verinin bir süreci işaret etmesi için arka arkaya gelen en az 3 verinin o eğilimi doğrulaması beklenir. Kömürde bu duruş artık netleşmiş oldu:120 TWh civarı. Tabii ki olası soğuk bir kışın neler getireceği bilinmez.

Doğalgaz Üretimi

Yerli doğalgaz üretiminde 12 aylık toplamda 3 milyar m3 barajı aşıldı. Bu rakam 2015-2022 yıllarındaki toplam üretime denktir. Aynı zamanda ortalama bir kış ayındaki aylık LNG ithalatına da denk geliyor. Eğilimde hala bir duruş görünmüyor. 2026 yılında hidroelektrikte kuraktan normale dönüş ve doğalgaz üretim artışı ile ilginç bir tablo görebiliriz.

Elektrik Üretiminde Aylık Seyir

Elektrik üretiminde aylık düşüşten çok mevsimsel trend içindeki görünümü daha önemlidir. Ekim ayı verilerine göre aylık rekor üretim gerçekleşmiştir. Şu aşamada elektrik üretiminde bir yavaşlama net olarak söylenemez. Fakat işler Kasım ve Aralık’ta karışacaktır. Çünkü bu iki ay geçen sene çok daha soğuk geçtiği için rekor aylık gaz tüketimleri gördü. Elektrik talebinin ılık geçen bir kış için geçen sene Kasım ve Aralık altına düşmesi beklenebilir.

Güneş Zirvede

Güneşten elektrik üretimi ve kurulu gücü, artık aylık üretimin %11’ini karşılar bir duruma geldi. Kış aylarındaki düşüş sonrası %5.5’lere kadar gelmesi beklenir. Fakat geçen seneki soğuk kış tekrar etmezse, üretimdeki oran olarak çok daha pozitif bir Kasım ve Aralık bizi bekliyor.

Petrol Talebi Mevsimselliği de Kırdı

Türkiye’de petrol ürünleri talebinde mevsimsel trend olarak Ağustos sonrası düşüş gerçekleşmedi. Bu oldukça kafa karıştırıcıdır. Eğer talep bu şekilde devam ederse, yeni bir yapısal talep platosu oluştuğunu gösterir.

Bir Ekonomik Gösterge Olarak Dizel Talebi

Dizel talebi ulaştırma, nakliyat, lojistikten dolayı ekonomik büyüme göstergelerinde öncü olarak görülür. Dizel talebi Eylül ayında tüm zamanların en yüksek Eylül rekorunu açık ara kırmış görünüyor. Yine geçen seneye göre rekor kıran jet yakıtı ve benzinle beraber, ekonomik sektörlerde bir yavaşlama sinyali, en azından petrol talebinden, gözlenmemektedir.

Gaz – Geçen Seneden Devam

Gaz talebi, geçen sene ve ortalama tüketimler arasında gidip geliyor. Eylül talebi geçen iki senenin biraz üzerinde olsa da, mevsimsel trendini kırmadı.

Enerji İthalatında Gözle Görülür İyileşme

Düşen petrol, gaz fiyatları ve artan üretimle, enerji ithalatında en düşük Eylül ithalatını görmemize ramak kalmıştı. Fakat artık netleşen bir trend var ki, enerji ithalatındaki iyileşme devam ediyor. Kış dönemlerinde 1.5-2 milyar $/ay daha yükselen enerji ithalatında şimdilik yön aşağı.

Avrupa Dizel Fiyatında Sert Yükseliş

Türkiye’de dizel talebi aylık rekor kırarken, Avrupa dizel fiyatı inanılmaz ve benzeri az görünür bir artış görmeye devam ediyoruz. Ton olarak baktığımızda 420-450 $/ton ham petrolün oldukça üzerinde 760$/ton dizel fiyatı görünüyor. Eğer gelecek fiyatları bir gösterge ise fiyatların kısa dönemde az bir düşüş sonrası 2026 Mart ve Nisan’da daha büyük bir düşüş sinyali verdiği söylenebilir. Yani dizelde dertler kısa vadede devam edecek.

Değerlendirme

Türkiye petrol talebinde benzin, dizel, jet yakıt ve toplam ürün talebinde rekorlar gelmeye devam etti. Bu ekonomik büyümenin güçlülüğü elektrik talebine de yansıdı. Fakat geçen sene Kasım-Aralık’ın soğuk geçmesinden dolayı iklimlendirme için yakıt kullanımında bu sene normale dönüş beklenir.

Belki yıl kapanırken hidroelektrikteki kuraklık etkisinin maliyetine de dikkat etmek gerek. Rüzgar ve güneşin bu iklimsel değişimlere karşı darbe emici gibi görev yapması sistemi bir nebze rahatlamıştır.

Yerli gaz ve petrol üretiminde artışlar devam ederken, gaz talebi şimdilik, uzun dönemli bir 50-60 bcm’lik platoya yerleşmiş gibi görünmektedir.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyerek, hem öne çıkanları, hem veri dosyası hem de 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki tek yayındır.

Yeni Özetler – 12 Aylık Hareketli Toplamlar

Türkiye’nin A’dan Z’ye tüm enerji göstergelerini, bunların mevsimsel eğilimlerini ve veri dosyalarını paylaşan raporumuzda bu ay yeni bir kısım var. Özet kısmında son 12 aylık hareketli toplamlardan yıllık trendlere dair bilgi sahibi de olabileceksiniz. Örneğin doğal gaz talebinde 12 aylık toplamlar uzun süre 58 milyar m3 seviyesinde devam etmektedir. Aşırı soğuk bir Kasım-Aralık olmazsa, yıl sonu talebi 58 milyar m3’ün muhtemelen altında olacaktır. Aynı grafikte 2021 yılı kuraklığının etkisini de görebilirsiniz.

ATEV Ekim bülteninde öne çıkanlar:

• Petrol talebi 1.36 mv/g ile Ağustos’ta tüm zamanların rekorunu kırdı.
• Yerli gaz üretimi 12 aylık toplamda 2.94 milyar m3 ile rekor kırdı.
• Kurulu Güç 121 GW’a ulaşırken, güneş 24.3 GW, rüzgar da 13.1 GW seviyesine ulaştı
• Elektrik üretimindeki güçlü seyir devam ediyor. Tüm zamanların Eylül rekoru 29.55 TWh olarak kırıldı.
• Kömür ve gazdan elektrik üretimi düşerken, güneş 3.73 TWh ve rüzgar 3.79 TWh ile Eylül rekorlarını kırdı.
• Hidroelektrik üretimi son 9 ayın en düşük seviyesi olan 3.26 TWh’i gördü.
• Boru hattı gaz ithalatı yeni Ağustos rekorunu kırarken, LNG ithalatı diplerde kalmaya devam etti.

Ayın Grafiği – Petrol Talebinin Uçuşu

Petrol ürünleri toplam talebi 1.36 mv/g ile tüm zamanların rekorunu kırdı. Bu grafik aynı zamanda Türkiye’de Yaz-Kış petrol talebi dengesizliğini de gösterdiği için değerlidir. Yaz talebi, kış talebinin %30 üzerindedir. Bu seneki talebin geçen Ağustoslardaki eğilimden koparak yüksek seyretmesi de dikkat çekicidir. Petrol istatistikleri her ay geri doğru da sıkça düzeltildiğinden gerçek eğilimi 2-3 ay içinde göreceğiz. Fakat Türkiye petrol talebinin tüm zamanların rekorunu kırdığını kesindir.

Elektrik Üretiminde İnenler Çıkanlar

Bu ayki raporumuzda 2023, 2024 ve son 12 ay toplamında, kaynakların değişen miktarlarını gösteren bir grafiğimiz de var. Bu sene hidrodaki düşüşü doğalgaz engellemeye çalışırken, rüzgar ve güneşteki artış da üretim artışını karşılamış gözüküyor.

Elektrik Talebinde Yavaşlama Yok

Elektrik üretimindeki uzun süredir devam eden artış trendinin henüz yorulmadığı 12 aylık hareketli toplam grafiğinden rahatça görülebilmektedir. EPİAŞ ile işlem yapmayan üretim de eklendiğinde 360 TWh’lik bir üretim seviyesi 2025 için sürpriz olmayabilir.

Elektrik Üretiminde Aylık Seyir

Elektrik üretiminin aylık seyrinde basamak etkisi çok net olarak sezilebilmektedir. Eylül ayı elektrik üretimi Haziran ayının da oldukça üzerindedir.

Rüzgardan Yeni Aylık Rekor

Rüzgardan elektrik üretimi bu senenin ilk 9 ayının 6 ayında, geçen seneki seviyelerinin üzerindeydi. Geçen sene Eylül ayında oldukça kötü bir ay yaşayan rüzgar üretimi bu sene yeni bir Eylül ayı rekor kırdı.

Benzin Talebi Nereye?

Türkiye’de benzin talebinin soluksuz artışı 3 yıldır devam ediyor. Çok ender yavaşlamalar görülse de 2021 seviyesinin 2 mislini de aşmış bir benzin talebi var. Talebin yakın zamanda yavaşlamaya niyeti yok.

Dizel Talebinde bir Mevsimsellik Var Mıydı?

Dizel talebi biraz yavaşladı derken yeni bir rekor geldi. Sene başından beri dizel talebi aralıksız her ay artmıştı. Ocak ayına göre bu artış %40’ı buldu.

Linyitte Hızlı Yükseliş

Linyit tesliminde Temmuz’da başlayan artış Ağustos’ta da devam etti. 6 milyon ton ile oldukça yüksek bir Ağustos ayı gördü.

Enerji İthalatında İyileşme

Uzun süredir 5-6 milyar $ bandında giden enerji ithalatı 2 aydır geçen seneki seviyenin altında ve anlamlı bir düşüş geliyor olabilir. Özellikle kaynak değişiminde görülen rüzgar ve güneş üretim artışları ile enerji ithalatında kalıcı bir iyileşme beklenebilir. Tabii ki artışı durmayan petrol ürünlerini ayrı tutarsak.

Havalar Serin

Ağustos’tan bu yana çok kısa bir iki dönem hariç, hava durumu geçen seneye göre serin geçmeye devam ediyor. Bu da klima tarafında olumlu görülürken, gaz talebinde erken bir artış gösterebilir.

Değerlendirme

Türkiye elektrik üretim rakamlarındaki güçlü seyir devam ediyor. Özellikle rüzgar ve güneşteki aylık rekor üretimler, enerji ithalatına da pozitif yansımaya devam edecek. Hidroelektriğin de normal üretim yapabilecek iklim koşullarını görmesi ile ilginç bir yıl görebiliriz.

12 aylık toplamlara baktığımızda benzin, dizel ve jet yakıtı talebindeki artış daha nefes kesmemiştir. Petrol talebi tüm zamanların en yüksek değeri olan 1.36 mv/g ile rekor kırmıştır. Yerli kömür üretiminde bir hareketlenme vardır. Tüm rakamları yaklaşık bir araya getirdiğimizde:

• 360 TWh civarı bir elektrik üretimi,
• 58 bcm altı gaz talebi,
• 55 milyon ton petrol ürün talebi görmek şaşırtıcı olmaz.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyerek, hem öne çıkanları, hem veri dosyası hem de 100’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki tek yayındır.

Mevsimsel Zirveler

Türkiye enerji göstergelerinde linyit ve hidro haricindeki tüm göstergelerde güçlü duruş devam etmektedir. Hidroelektrik üretiminin Ekim’e kadar düşmesi mevsimsel eğilimlerle uyumludur. Fakat rüzgardaki rekor üretim ile güneşteki kararlı yüksek seviye neredeyse 35 TWh talebin 9 TWh’ini bu iki kaynaktan sağlamıştır. Yakıtlarda ise benzin talebinin ateşi dinmiyor. Gaz talebinde geçen sene seviyelerinin biraz altında devam eden bir yaz talebi var.

ATEV Eylül bülteninde öne çıkanlar:

• Elektrik talebi 35 TWh seviyesinde devam etti. Rüzgar 4.5 TWh üretim ile tüm zamanların rekorunu kırdı. Güneş de bu seviyeye yakın bir üretim sergiledi.
• Petrol talebinde benzin rekorlarla artmaya devam ederken diğer kaynaklar rekor seviyelerin biraz altında kaldı.
• Avrupa dizel fiyatları, bir süredir devam ettiği güçlü seviyesinde devam ediyor. Kömür fiyatları ise henüz daha dibi bulamamış olabilir. Gaz fiyatlarının yönü ise şimdilik kararsız.
• Hidroelektrik üretimi son zamanların en düşük Ağustos seviyesini gördü. Düşüşün Eylül ve Ekim’de de devam etmesi bekleniyor.
• Gaz talebi Haziran dibinden %30 yukarı çıktı ama 3.4 milyar m3 ile Temmuz ayında geçen senenin altında kaldı.
• Kömürde ise taş kömüründeki rekor talep devam ediyor. Ağustos elektrik talebinin de güçlü gelmesi, kömüre önümüzdeki aylarda baz yük talep artışı olarak yansıyacaktır. Linyitte ise henüz önemli bir artış yok.

Ayın Grafiği – Rüzgar Elektrik Üretimi Tüm Zamanların Rekorunu Kırarken

YTBS sistemindeki Ağustos ayı verilerine göre rüzgar elektrik üretimi Ağustos’ta en yüksek üretim değerine ulaşarak tüm zamanların rekorunu kırdı. Böylelikle hidroelektrikteki düşüşü bir nevi rüzgar dengelemiş oldu.

Elektrik Talebinde Güçlü Seviye

Sıcaklık grafiklerinde de görüleceği üzere, çok sıcak olmayan bir Ağustos’a rağmen elektrik talebi yüksek seviyesini korumaya devam etti. Elektrik talebinin bu seneki artışının %4’ün üzerinde olması artık çok büyük ihtimalle gerçekleşebilecek bir tahmin.

Temiz Kaynaklardan Elektrik Üretimi Kararlı

Geçtiğimiz yıllardan farklı olarak temiz kaynaklardan elektrik üretiminde geleneksel Ağustos düşüşü olmadı. 5 aydır arka arkaya 14 TWh’in üzerinde bir temiz elektrik üretimi var.

Hidroelektrikte Yakın Dönemin En Düşük Ağustos Üretimi

Bir süredir diplerde gezinen hidroelektrik üretimi uzun zamandır ilk defa aylık en düşük üretim seviyesini gördü. Ağustos ayında 4.48 TWh ile daha önceki Ağustoslarda çok da görmediğimiz bir seviyeye geriledi. Üretim mevsimselliği sebebi ile hidroelektrikteki düşüşün devam etmesi bekleniyor. Artık Ekim ayında nasıl bir geri dönüş olacağı yeni su sezonundaki duruma dair de sinyal vermiş olacak.

Güneş Bu Seviyeleri Sevdi

Güneşten elektrik üretiminde aylık trendlere paralel bir düşüş olmasına rağmen, hala güçlü bir üretim ile devam ediyor. Bu gelişmelerle seneye 5.5-6 TWh seviyesini görmek şaşırtıcı olmaz.

Doğalgaz Talebi Arttı Ama Rekor Değil

Elektrik üretimindeki gaz santrallerinin Temmuz’da payının artmasının gaz talebine etkisi sınırlı oldu. Oran olarak bir önceki aya göre %30’a yakın bir artış olsa da, geçen senenin de altında kalan bir gaz talebi görüldü. Ocak ve Şubat aylarındaki yüksek seviyeler olmasa, geçen sene talebine yakın seyreden bir gaz talebinden söz edilebilirdi.

Benzin talebi Rekorlarda

Benzin talebinin ateşi dinmiyor ve yeni bir yüksek talep platosuna oturmuş görünüyor. Dizeldeki göreceli yavaşlamaya rağmen, benzin talebi artarak yükselişine devam etti. Jet yakıt talebi ise zirvelere yakın seyretti.

Taş Kömürü Yine Hızlandı

Kömür talebinde yüksek seyir devam ediyor. Gaz fiyatlarında anlamlı düşüş olmadığı sürece, kömürün bu rekor seviyelerdeki konumu bir süre daha devam edecek görünüyor. Birçok kişi gün içindeki yüksek talebe odaklanırken, aslında sabaha karşı 5-6’daki baz yük talebindeki artış da kömürü sistemde tutmaya devam ediyor.

Linyitte Tekrar Düşüş

Linyit talebi Haziran’da tekrar bir dip gördü, üretim seviyesi kararlı görünüyor. Fakat geçen sene seviyelerinden hala uzakta seyrediyor.

Uluslararası Kömür Fiyatlarındaki Düşüş Devam Ediyor

Gaz fiyatları daha dirençli iken, API2 kömür fiyatındaki düşüş ve düşüşün dip yapıp yapmadığı bu ay en çok merak edilen konulardan biri olacaktır. Uzun süredir bir düşüş maratonunda olan kömür fiyatlarında bir soluklanma görünmektedir ama son dönemde tekrar bir aşağı yönlü eğilim belirmiştir.

Avrupa Dizel Fiyatlarında Ateş Dinmiyor

Türkiye’de enflasyon için de önemli bir gösterge olan dizel fiyatlarında, güçlü seyir devam ediyor. Bu seviyelerden pek de aşağı düşmesi şimdilik beklenmemekle birlikte, dizel piyasasındaki daralmanın bir süre daha devam etmesi beklenmektedir.

Değerlendirme

Dizel fiyatlarındaki güçlü seyir ile kömür fiyatlarındaki düşüş eğilimi iki ayrı hikaye olarak enerji fiyatlarını etkilemeye devam edecektir. Ağustos elektrik talebi güçlü gelirken, sanayiye teslim taşkömürü ve linyit için Haziran rakamları ortalamanın altındadır. Benzin talebindeki güçlü seyir yeni bir tüm zamanların rekoru ile gelmiştir. Diğer petrol ürünlerinde ise rekorlar olmasa da zirvelere yakın seviyeler gözlenmiştir.

Elektrikteki 35 TWh üretim seviyesinde, 4.3 TWh güneşten, 4.5 TWh rüzgardan, 4.5 TWh’de hidrolikten gelmiştir. Rüzgardaki yeni rekor da Ağustos ayı için bir ilktir. Normalde Temmuz ayının daha güçlü olması bekleniyordu.

Elektrik, doğalgaz, petrol ve kömürde, güçlü seyir devam etmektedir. Eylül ve Ekim aylarında mevsimsel düşüşler görülürken bunların momentumu kış dönemi için gösterge olacaktır.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

ATEV Raporunu indirmek için Tıklayınız 

Güçlü Seyir Devam Ediyor

Türkiye kurulu gücü 120.000 MW’ı(120 GW) geçti. Güneş üretimi geçen sene Temmuz’a göre %50 gibi yüksek bir artış gördü. Türkiye elektrik üretimi aylık rekor kırdı. Petrolde de benzin, dizel, jet gibi yakıtlarda yeni aylık rekorlar kırıldı. Kuraklık gazı besliyor, gazdan elektrik üretimindeki artış, rekor olmasa da, bunu yansıtıyor.

ATEV Ağustos bülteninde öne çıkanlar:

• Benzin, dizel ve jet yakıtı talebi en yüksek Haziran rakamlarını gördü.
• Haziran’da toplam petrol talebi 1.25 milyon varil/gün seviyesinde seyretti.
• Elektrik talebi 35.21 TWh ile Haziran talebine göre neredeyse %30 arttı ve tüm zamanların aylık rekorunu kırdı.
• Güneşte elektrik üretimi 2025 rekoru 4.5 TWh/ayın biraz altında Haziran’da gerçekleşmiş oldu. Temmuz, EPİAŞ’a gelen veriye göre bu seviyeyi aşamadı.
• Gazdan elektrik üretimi, Haziran’dan Temmuz’a 2.3 katına çıktı. Ama ortalamanın biraz üzerine çıkmış oldu.
• Yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi 15.19 TWh ile aylık rekor kırdı.
• Kömürden elektrik üretimi 11.24 TWh ile tüm zamanların zirvesine yakın seyretti.

Ayın Grafiği – Aylık Elektrik Üretiminde Yeni Rekor

Temmuz ayında aylık elektrik üretimi rekor kırdı. Daha önce 2025 Haziran’ının, geçen seneki sıcaklardan düşük kaldığını belirtmiştik. Bu sebeple Temmuz’daki, sıcaklarla güçlenmiş elektrik talebi rekoru şaşırtıcı olmadı. Fakat seviyesi beklenenin üstünde gerçekleşti. Ağustos’ta daha normalin az üstü bir seyir beklenebilir.

Güneşte 2025 Üretim Platosu

Güneş üretimi 4.5 TWh üretimin sınırından dönmüş oldu. Bu noktada artık bu sene için bu seviyenin kırılması zor görünmesine rağmen bu seviye geçen sene Temmuz’daki 3 TWh’in neredeyse %50 üzerindedir.

Gazdan Elektrik Üretiminde Hızlı Artış

Gazdan elektrik üretimi uzun dönem sonra tekrar ortalamaların üzerine hem de sert biçimde yükselerek, bu ayın en sürpriz grafiklerinden birini gösterdi. Gazdan elektrik üretiminin artan kuraklık endişeleri ile bir süre daha ortalamanın üzerinde kalması beklenebilir. Gazdaki bu hızlı artışlar daha çok kuraklık dönemlerinde görülmekteydi.

Yenilenebilirde Aylık Rekor

Yenilenebilir elektrik üretiminde tüm zamanların en yüksek Temmuz üretimi gerçekleşti. Çok da iyi olmayan bir hidrolik ve geçen senenin gerisine düşen bir rüzgar ile bu seviye bile bir başarı olarak görülebilir.

Doğalgaz Talebi Temmuz Öncesi Durgun

Elektrik üretimindeki Temmuz ayı gaz üretim artışı henüz gaz istatistiklerinde görülmediğinden, Haziran ayı toplam gaz talebi geçen seneki seviyelerde kaldı. Temmuz ayında ise gaz talebinin belirgin bir artış göstermesi, en azından elektrik verilerine göre, bekleniyor.

Elektrikli Araba Satışları Artsa da Benzinin Hızını Kimse Kesemiyor

Benzin talebindeki yüksek artış devam etti. Tüm zamanların en yüksek benzin talebi Haziran ayında görüldü. Bunu dizelden benzine geçişe bağlasak da, benzin talebinin hızı henüz kesilecek gibi görünmüyor. JODI’nin geçen ayki verileri de revize ettiği düşünülürse, bir süre daha veriyi izlemekte fayda var.

Dizel Talebi de Rekorlara Devam

Otomobillerde benzine zemin kaybetmesine rağmen dizelin de güçlü olması ekonomik göstergeler için pozitif bir işaret olmaya devam ediyor. Jet yakıt talebinde de benzer bir artış görülmektedir.

Sanayi Taş Kömürü Talebinde Güçlü

Geçen ay ki rekorun ardından sanayinin taş kömürü talebi ortalamaya dönmedi. En son yayınlanan veri olan Mayıs ayı için sanayi taş kömürü talebi güçlü seyretmeye devam etmektedir.

Linyit Talebinde Güçlü

Sene başından beri ortalamanın altında kalan linyit talebinde, ilk defa 5 yıllık ortalamanın üzerine çıkılmış oldu. Bu da linyitte zayıf seyrin tersine döneceği beklentisini doğuruyor.

Değerlendirme

Yılın en yüksek talep döneminde, petrolde beklenen yüksek artışlar hız kesmeden devam etti. Turizm ve tatil sezonu ile Haziran benzin, dizel ve jet talebindeki yeni aylık rekorlar dikkat çekicidir. Gidişata göre bu sene 1.3 milyon varil/gün seviyesinde olan daha önceki rekor kırılabilir. Elektrikte tüm zamanların en yüksek aylık talebi, ile Temmuz aylarının en yüksek güneş ve yenilenebilir üretimleri gerçekleşti.

Elektrik sisteminin sıcaklık duyarlılığı bir kez daha, ama bu sefer geçen seneki çok sıcak bir Haziran ile bu seneki çok sıcak bir Temmuz’un yer değiştirmesinde görülebilir. Bu talebe hidro yetersiz kalınca kömür ve gaz yardıma yetişmiş görünüyor. Bunun basit bir sebebi var; aydan aya bu kadar yüksek üretim artışını kararlı sağlayabilen tek kaynaklar gaz ve kömür. Yenilenebilirin yeri ayrı, ama hızla artan talepte fosiller de önemini hissettiriyor.

Yazar: Barış Sanlı

Kaynak Dosyları:

Rapor PDF Dosyası İndirmek için Tıklayınız

Excel Veri Dosyası:

ATEV-202508-veridosyasi

Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyerek, hem öne çıkanları, hem veri dosyası hem de 100’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki tek yayındır.

120 GigaWatt Sınırında – Güneş Gazdan Elektrik Üretimini Geçerken

Türkiye’de artan elektrik yatırımları yeni bir tarihi noktanın eşiğinde, muhtemelen bu bir iki ayda Türkiye kurulu gücü 120.000 MW’ı(120 GW) geçmiş olacak. 2000 yılında bu kurulu güç 27.000 MW civarındaydı. Şüphesiz burada en önemli paylardan biri de güneş kurulu gücündeki artıştır.

ATEV Temmuz bülteninde öne çıkanlar:

• Yerli petrol ve gaz üretiminde yeni aylık ve tüm zamanların rekorları gelmeye devam ediyor.
• Benzin talebi hariç petrol ürün talebi ve gaz talebinde bir durulma gözlenmektedir. Trendin netleşmesi için mevsimsel faktörlerin etkili olduğu yaz döneminin geçişini görmek gerekiyor.
• Elektrik talebi 27.74 TWh ile çok sıcak geçen geçen senenin Haziran talebinin altında kaldı.
• Temiz kaynaklardan elektrik üretimi 14.56 TWh ile aylık rekor kırdı.
• Güneşten elektrik üretimi ilk defa gazdan elektrik üretimini geçti.
• Kömürden elektrik üretimi geçen senenin biraz altında ama güçlü devam etmektedir.
• Rüzgarda 2.8 TWh ile en yüksek Mayıs üretimi kaydedildi.
• Hidroelektrik üretimi son 5 yılın en düşük Haziran üretim seviyesine yakın.
• Güneşte yeni aylık rekor ve tüm zamanların rekoru 4.48 TWh ile kırıldı. Bu geçen seneki Haziran üretiminin %50 üzerindedir.
• Rüzgarda en yüksek Haziran üretim rekoru da 3.82 TWh ile kırıldı.

Ayın Grafiği – Aylık Enerji İthalatında Anlamlı Düşüş

Bu ay enerji ithalatında trendi kıran bir düşüş netleşmiş oldu. Brent petrol ve diğer fiyat düşüşleri yanında artan yenilenebilir üretimi de burada etkilidir. Aylık bazda ithalat rakamı 2023’deki en düşük aylık seviyenin de altına düştü.

Sıcaklıklarda Ayrışan İstanbul ve Ankara

Genelde Türkiye sıcaklıkları denilince İstanbul sıcak ise Ankara’da sıcaktır. Haziran için İstanbul en yüksek sıcaklıklara yakın bir sıcaklık görürken Ankara nispeten daha ılık bir dönem görmüştür. Özellikle çok sıcak geçen 2024 Haziran’ından belirgin bir sapma Ankara için görülmektedir.

Elektrik Tüketim Artışı Nefes Aldı

Hemen hemen her ay, geçen seneki zirveleri geçen elektrik tüketimi bu sefer, sıcak Haziran 2024’ün altında kalmıştır. Beklenti olarak geçen senenin daha altında bir talep bekliyorduk. Sıcak dönemler Türkiye’de talebi üssel arttırabilmektedir. Bu düşüşün sınırlı olması, talebin gücünün henüz kırılmadığını gösteriyor.

Hidroelektrik ve Gazdan Elektrik Üretimi Diplere Yakın

Haziran’da özellikle hidroelektrik üretimi son 5 yılın en düşük üretimlerinden birini görmeye çok yaklaştı. Gaz ise en düşük üretimin olduğu 2023 yılı rakamlarına yaklaştı.

Aylık Güneş Üretimi Doğalgazı Geçti

Aylık elektrik üretiminde gaz 3.75 TWh üretirken, güneş 4.5 TWh elektrik üretimi sağladı. Böylelikle güneş üretimi aylık gaz üretiminin %20 üzerinde gerçekleşmiş oldu. Kayıtlarımıza göre bu ilk defa oldu.

Rüzgar Hareketli

Rüzgar bir aylık rekor daha kırdı. Rüzgar ve güneş toplamı kömür hariç tüm kaynakların üzerinde üretim gerçekleştirmiş oldu. Rüzgardaki ivmenin gelecek aylarda da devam etmesi beklenebilir.

Gaz Talebi de Durgun ama..

Aylık gaz talebinde artan yenilenebilir üretimi ile düşük yaz dönemi başladı. Bu kadar rekor rüzgar ve güneşe rağmen gazdaki düşüş sınırlı kaldı. Bu da gazın sistem güvenliği için belirli bir seviyenin altına düşüp düşmeyebileceği sorusunu akla getirmektedir.

Petrol Talebi de Duruldu

Uzun süredir hızlı devam eden petrol talebi de hız kesti. Mevcut durumda Haziran’da da geçen senenin altında kalması beklenebilir. Benzer şekilde dizel talebi de son 4 aydır ilk defa hem 2024 hem de 2023 seviyesinin altına düşmüştür.

Benzin Kararlı

Bu ay rüzgar ve güneşin yanında en güçlü göstergelerden biri benzin oldu. Benzin, hala açık ara tüm zamanların en yüksek rakamlarının üzerindedir. Bu dizelden benzine geçişin bir etkisi olabileceğinden gelecek aylarda da devam etmesi beklenebilir.

Sanayi Taş Kömürü Talebinde Yeni Rekor

Petrolde dizel talebindeki düşüş sanayi için bir gösterge olabileceği gibi, sanayi taşkömürü talebindeki aylık hızlı talep artışı ilginç bir diğer veri olarak görülmektedir. Böylelikle taşkömürü sanayi talebinde aylık rekor kırmıştır. Linyit toplam talebi ise hala zayıftır.

Değerlendirme

Talep sonunda bir nefes aldı. Fakat bunun ne kadarının bayram ve mevsimsel etkilerden olduğunu söylemek için erkendir. Şu aşamada en güçlü talep sadece benzinde görülmektedir. Diğer tüketim göstergeleri aylık rekorların altında kalmıştır. Rüzgar ve güneşteki aylık üretim rekoru çok büyük ihtimalle seneye kömürü geçecektir. Şu aşama güneşin gazı geçmesi bile oldukça dikkat çekicidir.

Yerli petrol ve gaz üretimindeki artış devam ederken, ithalatın da yavaşlaması dış ticaret açığı açısından şimdilik olumludur. Eğer çok kurak geçmezse bu yazın enerji tüketiminin çok sıcak olan 2024 yılının altında kalması beklenebilir. Tabii ki yaz çıkışında mevsimsel koşullara göre talebin hala güçlü olması beklenebilir. Şimdi asıl soru bu güçlü artışın ne kadar güçlü olacağıdır?

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız