Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyen, öne çıkanları, veri dosyası ve 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki ilk ve tek yayındır.

Yenilenebilirde Açık Ara Rekor

Daha önceki ATEV’lerde 2026 yenilenebilir yılı olacak tezi işlenmişti. Ama yenilenebilir elektrik üretimindeki artış tarihsel seviyeleri altüst etmiş görünüyor. Hatta bu artış, gazdan elektrik üretimi ile kömürden elektrik üretiminde de düşüşle geldi. Dünyanın fosil yakıt fiyatları ile yatıp kalktığı bir dönemde yenilenebilir rekoru kırmak tüm enerji sistemimize ve bizlere iyi geliyor.

ATEV Nisan 2026 raporunda öne çıkanlar:

• Yenilenebilir elektrik üretimindeki artış doğalgazı düşürmüştü, bu ay kömürde de düşüş başladı.
• 12 aylık elektrik talep artışı zayıf da olsa artışta, bu senenin kuraklık olmaması da toplam elektrik talebini 4-5 TWh daha da aşağı çekebilir. Bu sebeple talebin net zayıfladığını şimdilik söyleyemiyoruz.
• Elektrik kurulu gücünde ilk çeyrekte rüzgar da güneş de güçlü geldi. Yıl başından beri net kurulu güç artışı 2775 MW oldu. Bu da 2019 yılında devreye giren tüm kurulu güç kadar. Tek çeyrekte 2019 yılı yatırım toplamı devreye girmiş oldu.
• Güneşte 3.19 TWh, rüzgarda 3.65 TWh ile en yüksek Mart ayı üretimleri gerçekleşti.
• Mart ayının yıldızı, son 5 yılın Mart rekorunu da kıran hidroelektrik oldu: 10.58 TWh.
• Kömür ve gazdan elektrik üretim, son 5 yılın en düşük Mart üretimini gördü.
• Petrol talebi daha ikinci ayda, tüm zamanların Şubat rekorunu kırarak 1.08 mv/g’ü gördü. Bu Temmuz ayına kadar, Hürmüz krizi olmasaydı, 1.35 mv/g’e kadar da yükselmesi beklenirdi.
• Doğalgaz talebi Şubat’ta geçen senenin oldukça altına (8 bcm vs 5.38 bm) düştü.

Ayın Grafiği – Hidroelektrik Eşittir Arz Güvenliği

12 aylık hareketli toplamlarda hidroelektrik üretimindeki artış çok net görünüyor. Bu şekilde giderse 75 TWh üzeri 12 aylık üretim uzak değil, beklenti bu rekor yılında 80 TWh’in üzerine çıkıp çıkamayacağı.

Doğalgaz Talebinde Normal

Doğalgaz talebi bir süredir ortalamaya dönen(mean reverting) ama ortalamada da uzun süre kalmayan hareketler görüyor. Kısacası 53-54 bcm uzun dönemli gaz talebinin normali gibi görünüyor. Mevcut hareketin gidişatı 50-53 bcm aralığı gibi görünüyor. Daha altında da inmesi sürpriz olmaz. Fakat düşüş momentumu şimdilik oldukça yüksek.

Kömürde Düşüş Devam Ediyor

Her ne kadar yenilenebilir artışı gaz talebini düşürse de, bir noktadan sonra gaz ile birlikte kömür de düşüşe eşlik ediyor. 12 aylık hareketli toplamda kömürdeki düşüş derinleşmeye devam ediyor. Bu gidişat ile son 4 senenin en düşük kömürden elektrik üretimini bu sene göreceğiz.

Elektrikte Kazanan ve Kaybedenler

12 aylık hareketli toplamda gaz ve kömür toplamı 10.5 TWh kaybederken, hidro ve rüzgar 12.3 TWh artış kaydetti. Güneş henüz devreye girmedi, Nisan ile birlikte güneş etkisini de daha net göreceğiz. Yıl sonunda en az bir 10 TWh daha güneşin devreye girmesi ile daha az fosil kaynak etkisi bekleyebiliriz.

Enerji İthalatındaki İyileşme

Hürmüz olmasaydı, Türkiye enerji ithalatında 12 aylık hareketli toplamda 60 milyar $’ın altına hareket de başlamıştı. Şimdi gelecek Mart ve Nisan verilerinde belki de Türkiye tarihinde ilk defa bir enerji krizinde stabil bir enerji ithalat seviyesi görebileceğiz. Bu büyük ihtimalle 2022-2023 krizi kadar bir açığa yol aşmayacak.

Fiyatlar

Hürmüz krizi ile artan gaz fiyatları bir platoya oturmuş görünüyor. Etkinin geriden gelmesi de aşağıdaki grafikte çok net olarak görünüyor. Pratikte 12 $/mmbtu seviyesinde öbeklenen bir fiyat seviyesi oluşmuş durumda.

Alman Baz Yük Fiyatları ve Enerji Krizi

Herhalde dizel ve jet kadar Alman baz yük elektrik fiyatları kadar krizi net gösteren başka bir grafik bulmak zor. 65-70 €/MWh bandında giderken, bir anda 90 €/MWh bandına sıçrayan baz yük fiyatları çok ağır ağır aşağı doğru yolculuğuna devam ediyor görünüyor.

Rafineri Üretimi ve Talep

Geçen ay ile başlayan rafineri üretimi ve talep grafiklerimizde dizelde bu ay arz-talep dengesi artan fiyatların da etkisi ile daralmış görünüyor. Fiyatlar dengenin bir kısmını çözüyor. Fakat bu dipler sürüş sezonundan hemen önce. Dipten zirveye, dizel talebi %30 artarak, 450.000v/g seviyelerinden 600.000 v/g seviyelerine yolculuk yapabilir. Fiyat artışları bakalım bu gücü kırabilecek mi? Aylık grafiklerde dizel Şubat ayı rekoru kırmış görünüyor.

Avrupa Gaz Fiyatlarına Göre Kriz Pek Geçici Değil

Avrupa gaz gösterge fiyatı TTF gelecek fiyatlarına göre bu kriz öyle kolay geçecek gibi görünmüyor. Neredeyse Şubat 2027’ye kadar fiyatlar sabit 40€/MWh seviyelerinde devam ediyor. Bunu tabii Henry Hub gelecek fiyatları ile incelediğimizde ABD LNG’si marjlarının mevsimsel farkları da görülebilir.

Fakat Avrupa gaz fiyatları kısa bir kriz beklemiyor. Hatta bu noktada JKM, Asya kadar bile iyimser değil. Zira aynı dönemde Asya fiyat seviyesi 15.2’den 13.9 $/mmbtu’ya düşüyor.

Değerlendirme

Mart ayı geçiş ayı olduğundan bu ay oluşan istatistikler ile pek öngörü yapmak mümkün değildir. Fakat hidroelektrikteki muazzam artış, bir çok dengeyi bozmuş görünüyor. Gazın arkasından kömür de pay kaybediyor. Bu belki de bir kısım santralin bakıma girmesinden de olabilir.

Petrol tarafında hem toplam talep, hem benzin hem dizel çok güçlü, jet azcık durmuş görünüyor. Ama Hürmüz krizine bu yüksek artışlı petrol talebi ile girmemek daha da iyi bir haber olabilirdi. Fakat fiyat artışları bu talep artışını kademeli olarak düşürebilir.

Gaz talebindeki düşüş çok hızlı ve yüksek oldu. Bunun cari açığa olumlu etkilerinin yanında, bir Hürmüz krizi olmasaydı dış ticaret için en iyi yıllardan biri olma ihtimalini taşıyordu. Depoların doluluk oranları da önümüzdeki aylarda cari açıktaki düşüşün devam edeceği sinyali olabilir.

Enerji güvenliğinde her kaynağın bir rolü, payı var. Bu ay, yenilenebilirdeki başarıların meyvelerini görüyoruz. Rüzgar, güneş, hidrolik bir kriz sönümlendirici olarak görevlerinin başındalar. Keşke daha da çok olsalar.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Erden, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye’de yaklaşık 150 sanayi şirketinin rüzgar enerjisi ekosistemine hizmet verdiğini söyledi.

Türkiye’nin yalnızca proje geliştiren değil, aynı zamanda güçlü bir ekipman üreticisi olduğunu vurgulayan Erden, Türkiye’nin halihazırda bölgesel bir üretim merkezi konumuna ulaştığını, bu konumun küresel ölçekte üst lige taşınabilmesi için ölçek ekonomisinin büyütülmesi, pazar sürekliliğinin sağlanması ve ihracat destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Türkiye ekipman üretiminde avantaj sağlıyor

Türkiye’nin üretim kapasitesinin coğrafi avantajlarla birleştiğini belirten Erden, Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika, Kafkasya ve Orta Asya pazarlarına yakınlığın önemli bir avantaj yarattığını dile getirdi.

Erden, “Rüzgar ekosisteminde 150 sanayi şirketi, 7 kule, 3 kanat, 4 jeneratör ve dişli kutusu tesisi ile geniş bir üretim altyapısı bulunuyor. Sanayi, inşaat, işletme ve bakım alanlarında 20 binden fazla kişiye istihdam sağlanıyor.” dedi.

Türkiye’nin hızlı teslimat, maliyet avantajı ve mühendislik kabiliyetiyle öne çıktığını belirten Erden, bu rolün sürdürülebilirliği için iç pazarın sürekliliğinin kritik olduğunu kaydetti.

“Düzenli YEKA takvimi, öngörülebilir kurulum temposu ve ihracatı destekleyen politikalar, üreticilerin uzun vadeli kapasite yatırımı kararları açısından belirleyici.” diyen Erden, 2025’teki 2,1 gigavatlık yeni kurulum ve ardışık YEKA ihalelerinin sektöre görünürlük sağladığını ifade etti.

Offshore projeler yeni yatırımları tetikleyebilir

Erden, deniz üstü (offshore) rüzgar projelerinin devreye girmesiyle kule, kanat, kablo ve liman lojistiği gibi alanlarda yeni yatırımların tetiklenebileceğini söyledi.

EÜAŞ-ASELSAN işbirliğiyle geliştirilen ve yüzde 80 yerlilik oranına ulaşan 4,3 megavatlık türbinin, Türkiye’nin teknoloji geliştirme kapasitesine işaret ettiğini belirtti.

Şebeke altyapısı ve finansman belirleyici olacak

Rüzgar enerjisinde büyümenin sınırını artık türbin teknolojisinden çok sistem entegrasyonunun belirlediğini ifade eden Erden, kurulu kapasitenin şebekeye güvenli ve esnek şekilde bağlanmasının kritik olduğunu vurguladı.

Erden, “TEİAŞ’ın yatırımları hızlandırması, kapasite darboğazlarını önceden açıklaması ve yatırımcıya orta vadeli bağlantı görünürlüğü sunması kritik.” değerlendirmesinde bulundu.

Finansman tarafında ise maliyet, kur riski ve gelir belirsizliğinin projeleri yavaşlattığını kaydeden Erden, uzun vadeli alım mekanizmaları ve net gelir projeksiyonlarının önemine işaret etti.

“2035 için öngörülen 7,5 gigavat batarya kapasitesi, enerji dönüşümünün depolamayla birlikte ilerleyeceğini gösteriyor.” ifadesini kullanan Erden, yatırımcı açısından en kritik unsurun belirsizliğin azaltılması olduğunu sözlerine ekledi.

Kaynak: AA

Kurulun 16 Nisan 2026 tarihli ve 14482 sayılı kararına göre, Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) tarafından bildirilen toplam 1500 megavatlık (MW) kapasitenin 1300 megavatı hidroelektrik, 100’er megavatı biyokütle ve jeotermal santrallere tahsis edildi.

HES’lerde başvurular düşük kapasite faktörüne göre sıralanacak

Karara göre, birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisine dönüşüm talepleri kapsamında başvuru yapılabilecek tesislerin kısmen veya tamamen işletmeye geçmiş santraller olması şartı getirildi.

Hidroelektrik santraller için yapılacak başvurularda, tesislerin son 5 yıllık üretim ve kurulu güç verileri dikkate alınarak ortalama kapasite faktörü hesaplanacak.

Başvurular, en düşük kapasite faktörüne sahip santralden başlanarak sıralanacak ve açıklanan toplam tahsis kapasitelerine ulaşılana kadar kapasite tahsisi yapılacak.

İşletmede 5 yıldan az süredir bulunan santrallerde hesaplamalar mevcut işletme süresi üzerinden yapılacak. Son 5 yıl içerisinde farklı zamanlarda işletmeye geçmiş kapasitelerin bulunması halinde ise her bir kapasite için ayrı ayrı hesaplama yapılacak.

Hidroelektrik santrallerde, işletmedeki toplam elektriksel kurulu gücü 5 megavat elektrik (MWe) ve altında olan tesisler için tahsis edilebilecek kapasite, işletmedeki kurulu güce kadar olacak.

5 MWe’nin üzerindeki hidroelektrik santraller için tahsis edilebilecek kapasite ise kurulu gücün 5 MWe’yi aşan kısmının yüzde 25’inin söz konusu 5 MWe’ye ilave edilmesiyle belirlenecek.

Bu kapsamda, bir hidroelektrik santral için tahsis edilebilir kapasite miktarı azami 20 megavat ile sınırlandırılacak.

Başvuruya konu santral için daha önce alınmış olan kapasitenin belirlenen limitlerin üzerinde olması halinde başvuru iade edilecek, belirlenen limitlerin altında olması halinde ise eksik kalan miktar kadar kapasite TEİAŞ tarafından tahsis edilecek.

Biyokütle ve jeotermalde YEKDEM şartı

Karara göre, birden çok kaynaklı elektrik üretim tesisine dönüşüm talepleri kapsamında başvuru yapılabilecek biyokütle ve jeotermal santrallerin, Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) süresini tamamlamış olması gerekecek.

Başvuru yapılan her bir biyokütle ve jeotermal santral için, son 5 yıla ait üretim ve kurulu güç verileri kullanılarak ortalama kapasite faktörü hesaplanacak.

Başvurular, en yüksek kapasite faktörüne sahip santralden başlanarak sıralanacak ve açıklanan toplam tahsis kapasitelerine ulaşılana kadar kapasite tahsisi yapılacak.

Son 5 yıl içerisinde farklı zamanlarda işletmeye geçmiş kapasitelerin bulunması halinde, her bir kapasite için işletmedeki süre ve kurulu güç dikkate alınarak ayrı hesaplama yapılacak.

Biyokütle ve jeotermal santrallerde, işletmedeki toplam elektriksel kurulu gücü 3 MWe ve altında olan tesisler için tahsis edilebilecek kapasite, işletmedeki kurulu güce kadar olacak.

3 MWe’nin üzerindeki tesislerde ise tahsis edilebilecek kapasite, kurulu gücün 3 MWe’yi aşan kısmının yüzde 25’inin söz konusu 3 MWe’ye ilave edilmesiyle belirlenecek.

Bu kapsamda, bir biyokütle ve jeotermal santral için tahsis edilebilir kapasite miktarı azami 10 megavat ile sınırlandırılacak.

Başvuruya konu santral için daha önce alınmış olan kapasitenin belirlenen limitlerin üzerinde olması halinde başvuru iade edilecek, belirlenen limitlerin altında olması halinde ise eksik kalan miktar kadar kapasite TEİAŞ tarafından tahsis edilecek.

Başvurular 30 Haziran’a kadar alınacak

Karar kapsamında kapasite tahsisi için başvuruların 30 Haziran 2026’ya kadar alınacağı bildirildi.

Ayrıca henüz sonuçlandırılmamış mevcut başvuruların da yeni başvurularla birlikte değerlendirileceği kaydedildi.

Kaynak: AA

Bayraktar, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, anlaşmayla Türkiye’de ve uluslararası alanda hidrokarbon arama faaliyetlerindeki potansiyel iş birliği imkanlarını kapsamlı şekilde değerlendireceklerini aktardı.

Türkiye’nin enerjideki tam bağımsızlık yürüyüşüne güç katılacağını vurgulayan Bakan Bayraktar, paylaşımında şu ifadelere yer verdi:

“Enerjide merkez ülke olma hedefimiz doğrultusunda, İstanbul’da, milli şirketimiz TPAO ile TotalEnergies arasında stratejik bir mutabakat zaptı imzalandı. Bu anlaşma ile Türkiye’de ve uluslararası alanda hidrokarbon arama faaliyetlerindeki potansiyel iş birliği imkanlarını kapsamlı bir şekilde değerlendireceğiz. TPAO’yu küresel bir enerji oyuncusu yapma hedefimizi gerçekleştirirken sahip olduğumuz üstün teknik kabiliyeti uluslararası deneyimle birleştirerek ülkemizin enerjideki tam bağımsızlık yürüyüşüne güç katmaya devam edeceğiz.”

Öte yandan, TotalEnergies’in internet sitesinde yapılan açıklamada, söz konusu mutabakatın, Türkiye’nin Karadeniz bölgesi ve uluslararası alandaki keşif fırsatlarının ortak değerlendirilmesini de kapsayan teknik iş birliği için çerçeve oluşturduğu belirtildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen TotalEnergies Keşif Kıdemli Başkan Yardımcısı Nicola Mavilla, “Her iki şirketin teknik uzmanlığından yararlanarak, Türkiye’nin Karadeniz bölgesinde ve uluslararası alanda keşif fırsatlarını karşılıklı fayda temelinde değerlendirmek amacıyla TPAO ile bu iş birliğini başlatmaktan memnuniyet duyuyoruz.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: AA

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, enerji verimliliği konusunda farkındalık oluşturmak ve gençlerde enerji bilincini geliştirmek amacıyla düzenlenen yarışmaya bu yıl toplam 57 proje başvurusu yapıldı. Başvuruların 25’i konut, 11’i sanayi, 12’si tarım ve 9’u ulaşım sektörlerine yönelik oldu.

Toplumda enerji kültürünün oluşturulması, gelecek nesillerde enerji verimliliği ve çevre bilincinin geliştirilmesi ile enerjinin üretimden nihai tüketime kadar tüm aşamalarda verimli kullanımına yönelik davranışların kazandırılması amacıyla hayata geçirilen yarışmada, başvurular akademisyenlerden oluşan jüri tarafından değerlendirildi.

Değerlendirme sonucunda 3 proje dereceye girerken 1 proje de jüri özel ödülüne layık görüldü.

Yarışmada birinciliği Dumlupınar Bilim ve Sanat Merkezi öğrencilerinin hazırladığı “Atıl Tekstilden Nano-Gümüş Selüloz Kompozit: Enerji Verimliliği ve Küf Dirençli Akıllı Panel” projesi kazandı.

İkincilik ödülü, Şehit Fatih Satır Bilim ve Sanat Merkezinin “Tarımsal Sulama Göletlerinde Sürdürülebilir Su Yönetimi için Büyük Veriye Dayalı Tahmin ve Yapısal Optimizasyon Modeli” projesine verildi.

Üçüncülük ise Aysel Selahattin Erkasap Sosyal Bilimler Lisesi öğrencilerinin geliştirdiği “Şehiriçi Trafikte Bekleme Sürelerini Azaltmaya Yönelik Matematiksel Tabanlı Enerji Verimliliği Modeli” projesinin oldu.

Jüri özel ödülüne ise Karatay Bilim ve Sanat Merkezinin “Güneş Paneli Verimliliğinin Soya Parafini Baryum Sülfat Kompoziti ile Artırılması” projesi layık görüldü.

Kaynak: AA

Anadolu Ajansının (AA) “Global İletişim Ortağı” olarak yer aldığı, Belek Turizm Bölgesi’ndeki NEST Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen Antalya Diplomasi Forumu 2026 kapsamında “Küresel Enerji Haritasının Yeniden Çizilmesi: Güvenlik ve Belirsizlik” başlıklı panel düzenlendi.

Bakan Bayraktar, panelde yaptığı konuşmada, enerji krizinin Türkiye’yi de etkilediğini söyledi.

Türkiye’de enerji piyasalarının oldukça dirençli olduğunu ifade eden Bayraktar, Türkiye’nin geçmiş dönemlerde krizler yaşadığını, etrafında belirsizlikler, bölgesinde savaşlar olduğunu, pandemiyle tedarik zincirinde bir dönem belirsizlik yaşandığını, emtia fiyatlarının dalgalandığını anlattı.

Bayraktar, bütün bunların Türkiye’yi dirençli hale getirdiğini, Türkiye’nin krizle mücadele etmeye oldukça alışkın bir ülke olduğunu belirtti.

Türkiye’de ortaya konulan vizyon politikaların bu tür krizlerle mücadele etme konusunda ülkeyi daha dirençli ve güvenli hale getirdiğine dikkati çeken Bayraktar, “Son 25 yıldır Türkiye’deki enerji piyasaları büyük bir dönüşümden geçti. Enerji sektöründe piyasa yapısı değişti. Kendi piyasalarımızı özel yatırımlara, girişimlere açtık. Bu anlamda bir dönüşüm yaşadık. Bölgesel olarak işbirlikleri gerçekleştirdik. Enerjide çok büyük altyapılar inşa ettik. Çeşitlendirmeyi enerji stratejimizin kalbine yerleştirdik.” diye konuştu.

Bayraktar, Azerbaycan ve komşu ülkelerle çok başarılı projeler yürüttüklerini, uzun vadeli enerji ihtiyacını bu strateji ile karşılamayı başardıklarını dile getirdi.

“Yapay zekaya dayanan merkezler, elektrikli araçlar enerji ihtiyacını artırıyor”

Türkiye’de enerji talebinin istikrarlı bir şekilde arttığını, bu talepteki büyümenin de önlerindeki on yıllar boyunca devam edeceğini beklediklerini ifade eden Bayraktar, şunları kaydetti:

“Yapay zekaya dayanan merkezler, elektrikli araçlar enerji ihtiyacını artırıyor. İthalat bağımızı azaltmak istiyoruz. Türkiye ekonomisinin cari açığını ithalat tetikliyor. Kasım ayında Antalya’da düzenleyeceğimiz COP 31 ile iklim hedeflerimiz var. Cumhurbaşkanımızın açıkladığı gibi Türkiye 2053 yılına kadar karbon nötr hedefine sahip. Enerji kaynaklarımızı çeşitlendirmek bizler için oldukça önemli. Yakıt, ekonomi, teknoloji açısından yenilenebilir enerji kaynaklarından faydalanmak istiyoruz. Bu teknolojileri geliştirmek, rüzgar ve güneşten faydalanmak istiyoruz.”

“Türkiye’de her gün 22 milyon hanenin yemek ve ısınmak için doğal gaza ihtiyacı var”

Fosil yakıtlara sırtlarını dönmeden enerji kapasitelerini arttırmak istediklerine işaret eden Bayraktar, şöyle devam etti:

“Doğal gaz, petrol boru hatlarımız işlevselliğini sürdürüyor. Bir enerji mimarisine ihtiyacımız var. Türkiye’de önemli güneş enerjisi yatırımı yapıyoruz. Bu enerji dönüşümü kesinlikle engellenemez. Fakat burada akıllı enerji dönüşümünden bahsetmeliyiz. Akıllı enerji dönüşümü dediğimiz zaman kriz anında müdahale edilebilir olmalı. Evet fosil yakıt kriziyle karşı karşıyayız ama petrol ya da doğal gaz sadece Hürmüz Boğazı’ndan geçmiyor. Karbonsuz enerji ihtiyacımız var tabi ki ama Türkiye’de her gün 40 milyon araç yollarda. Dolayısıyla bizim onlara ciddi bir yakıt arzı sağlamamız gerekiyor. Türkiye’de her gün 22 milyon hanenin yemek ve ısınmak için doğal gaza ihtiyacı var. 86 milyon insanın elektriğe ihtiyacı var bu ülkede. Bu sayıları aklımızda tutarak çok daha rasyonel planlar gerçekleştirmek gerekiyor.”

Bayraktar, petrol ve doğal gazı kullanmaya devam ederken Türkiye’nin yenilenebilir enerji kaynakları ile nükleer enerji varlıklarını arttıracağını vurguladı.

Türkiye olarak Güney Gaz Koridoru gibi birçok uluslararası projeye yatırım yaptıklarını anımsatan Bayraktar, bu projelerin çok yüksek bir politik ve ekonomik irade gerektiğinin altını çizdi.

“Ekonomimizde anahtar kelime yenilenebilir enerji”

Türkiye olarak bağlantısallık kapasitelerini artırmaları gerektiğini ifade eden Bayraktar, bu konuda Suudi Arabistan gibi farklı ülkelerle projeler geliştirdiklerini, güzergahları çeşitlendirdiklerini, alt yapıya daha fazla yatırım yaptıklarını söyledi.

İlerleyen yıllarda da enerji krizleriyle karşılaşmaya devam edeceklerine değinen Bayraktar, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu krizlerden derslerimizi almalı, Türkiye olarak yapmamız gerekenleri yapmalıyız. Çok güçlü bir hedefimiz var. 2050 yılına kadar karbon nötr bir ekonomiye sahip olmak istiyoruz. 30 yıl bir zamanımız kaldı. Ulaşım, alt yapı, tarım tüm bunlarda bir değişim göreceğiz. Ekonomimizde anahtar kelime yenilenebilir enerji. Karşı karşıya olduğumuz her bir kriz, bağımlılığın çözülmesi bu yenilenebilir enerjilerin kullanımından geçiyor. Kapasitelerinin artırılması, güvenliğinin sağlanması, depolanması ile yenilenebilir enerjinin kullanılması bu hedeflerin gerçekleşmesi noktasında anahtar rol olacaktır. Yakında çok büyük bir ilanımız olacak. Bu 2050 hedefimizi 2035’e çekeceğiz. Bu henüz kesinleşmedi. Enerji verimliliği artırmak alanında hem özel hem de kamu sektörü oyuncuları ile çalışıyoruz.”

“Türkiye ile enerji güvenliğine çok büyük katkı sağlıyoruz”

Azerbaycan Enerji Bakanı Perviz Şahbazov ise enerji güvenliğin ulusların güvenlik portföyünün önemli bir unsuru haline geldiğini dile getirdi.

Dünya tarihinin en önemli enerji krizlerinden birisiyle karşı karşıya olduklarını belirten Şahbazov, “Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün bir kısmı Avrupa’ya aktarılıyordu. Bu aktarım olmadığı için Avrupa enerjide kırılgan hale geldi. Azerbaycan olarak arz güzergahlarımızı çeşitlendirdik. Yaklaşık 20 ülkeye 40 milyon varil arz gerçekleştiriyoruz. Yakın zamanda Avrupa’daki 16 ülkeye doğal gaz tedarik etmeye başladık.” dedi.

Hem doğal gaz hem de petrol anlamında üretici ülke olarak bu krizin sonuçlarından çok da etkilenmeyen bir ülke olduklarını aktaran Şahbazov, üretici ülkelerin bu krizden çok fazla para kazanıyor algısının da gerçeği yansıtmadığını dile getirdi.

Dengeli petrol fiyatını önemsediklerini anlatan Şahbazov, “Türkiye ile olan işbirliği iki dost, kardeş ülkenin enerji güvenliğine katkı sağlamasının çok güzel bir nişanesi. Bu işbirliği ile oluşan projeler sayesinde enerji sektörünün direncini temin ediyoruz. Türkiye ile enerji güvenliğine çok büyük katkı sağlıyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Slovenya Çevre, İklim ve Enerji Bakanı Bojan Kumer ise Slovenya’nın Körfez ülkelerindeki çatışmalardan enerji anlamında etkilendiğini söyledi.

Ülkede hem fiyatların arttığını hem de miktar açısından azalma olduğunu dile getiren Kumer, “Petrolümüzün yüzde 100’ünü ithal ediyoruz. Yüzde 100 dışarıya bağımlıyız. Ülkemizde fiyatlar oldukça düşük seyrediyordu. Avusturya’dan İtalya’dan sınırımıza kadar gelip bizden petrol temin ediyorlardı. Sadece Slovenya’nın değil diğer ülkelerin de petrol ihtiyacını gideriyorduk. Bu çatışmalar yaşandıktan sonra fiyatlar arttı. Kriz bizi doğru zamanda bulmadı. Tarım ve çiftçiliğin başladığı bir dönemde bu krizle karşı karşıya kalmanın sıkıntısını yaşıyoruz.” diye konuştu.

“Türkiye, jeotermal, güneş ve rüzgar enerjilerine daha fazla yatırım yapıyor”

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı Genel Direktörü Francesco La Camera, krizin enerji olarak değil fosil yakıt krizi olduğunu kaydetti.

Bu durumun dünyayı yenilenebilir enerjiye daha fazla kaydıracağına inandığını belirten La Camera, “Yenilenebilir enerji dünyada büyük bir atakta. Enerji güvenliğinin fosil yakıtlar üzerinden yönetilmesi başarısızlık getiren bir durum. Fosil yakıtlı enerji sisteminin alt yapısı yeterli değil. İspanya sistemlerinin yüzde 60’ını yenilenebilir enerji yaptı. Türkiye de aynı şeyi yapıyor. Türkiye, jeotermal, güneş ve rüzgar enerjilerine daha fazla yatırım yapıyor. Yenilenebilir enerjiye yatırım yapmak bizi enerji sektöründe krizlere karşı dirençli hale getirecek. Depolanmasını da çözersek fosil yakıtlara karış daha fazla rekabet edebileceğiz.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: AA

Hidroelektrik santrallerde (HES) elektrik üretimi, artan yağışlar nedeniyle martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 96 artarak 10 milyon 571 bin megavatsaate yükseldi. Böylece martta hidroelektrik üretimi, son on yılın mart ayı ortalamasına göre yüzde 47 artış kaydetti.

Bu tablo, Türkiye’nin enerjide ithal kaynaklara olan bağımlılığını azaltma hedefinde yerli ve yenilenebilir enerjinin kritik rolünü bir kez daha ortaya koydu.

AA muhabirinin Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) verilerinden derlediği bilgilere göre, martta toplam elektrik üretimi 29 milyon 380 bin megavatsaat olurken, üretimde HES’lerin payı yüzde 36’ya yaklaştı.

Türkiye’nin enerji portföyünde stratejik öneme sahip akarsu ve barajlı santrallerde geçen yıl martta üretim, 5 milyon 384 bin megavatsaat olarak kayıtlara geçti.

HES’lerde elektrik üretimi artan yağışlar nedeniyle martta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 96 artarak 10 milyon 571 bin megavatsaat oldu. Böylece martta hidroelektrik üretimi, son on yılın mart ayı ortalamasına göre yüzde 47 arttı.

– Elektrik üretiminde yenilenebilir payı artıyor

Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember’de Enerji Analisti Çağlar Çeliköz, Türkiye’de mevsim normallerinin üzerinde seyreden yağışların HES’lere olumlu yansıdığını söyledi.

Yılın ilk çeyreğinde barajlara gelen su miktarının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 120 arttığını ifade eden Çeliköz, “Son yıllarda artan kuraklığın ardından bu yılın ilk aylarında hidroelektrik üretiminin payının geçen yıla kıyasla yaklaşık iki katına yükselmesi, elektrik üretiminde yenilenebilir payının artması açısından sevindirici bir gelişme oldu.” dedi.

Rüzgar ve güneş enerjisindeki kapasite artışına da dikkati çeken Çeliköz, söz konusu kaynaklarda kurulu gücün martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 16 artarak 42 gigavat seviyesine ulaştığını belirtti. Çeliköz, “Bu yıl yenilenebilir enerji üretiminde yeni rekorlar bekliyoruz. Özellikle mevcut barajlı HES’lere entegre edilecek yüzer ve karasal hibrit güneş enerjisi santraller (GES) kuraklık dönemlerinde üretimi dengelemek açısından önemli bir çözüm sunabilir. Türkiye’nin bu alandaki en az 8 gigavatlık hibrit GES potansiyelini hızla devreye alması gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

Çeliköz, devam eden jeopolitik gelişmelerin enerji emtia fiyatlarını artırdığını dile getirerek, yerli ve yenilenebilir kaynaklardan sağlanan üretim artışının, Türkiye’nin ithal kömür ve doğal gaza bağımlılığını azaltmada kritik rol oynadığını kaydetti.

Yıllara göre elektrik üretim verileri tablosu

Kaynak: AA

AA muhabirinin Dünya Rüzgar Enerjisi Birliğinin (WWEA) “2025 Dünya Rüzgar Raporu”ndan yaptığı derlemeye göre, Türkiye, geçen yıl rüzgar enerjisi kapasitesini 2 bin 142 megavat artırarak 15 bin megavatın üzerine çıkardı.

Rüzgar enerjisinde küresel büyüme oranı 2024’te yüzde 11,9’dan geçen yıl yüzde 14,3’e yükseldi.

Türkiye ise yıllık yüzde 15,5’lik büyüme oranıyla küresel ortalamayı geçti. Böylece, en büyük 30 pazar arasında büyüme hızı küresel ortalamanın üzerinde olan beş ülkeden biri oldu.

Dünya kapasitesinin üzerinde performans gösteren diğer ülkeler ise yüzde 50,8 ile Vietnam, yüzde 23,9 ile Şili, yüzde 23,2 ile Çin ve yüzde 13,1 ile Hindistan oldu.

Yenilenebilir enerji yatırımlarına önem veren Türkiye’de, güneş ve rüzgar kurulu gücünün 2035’te 120 bin megavata çıkarılması hedefleniyor.

Son beş yılın en güçlü büyümesi kaydedildi

Dünya genelinde geçen yıl 169 bin 14 megavat kapasitenin devreye alınmasıyla toplam rüzgar enerjisi kurulu gücü 1 milyon 346 bin 866 megavata ulaştı.

Küresel rüzgar enerjisi sektörü geçen yıl yeni kurulumlarda yüzde 35 artışla 2020’den bu yana en güçlü büyümeyi kaydetti.

Yaklaşık 3 bin teravatsaat elektrik üretimiyle rüzgar enerjisi küresel elektrik talebinin yüzde 11’inden fazlasını karşıladı.

Rapora göre, küresel rüzgar enerjisi büyümesinin lokomotifi, tek başına 130 bin megavat kurulum yapan Çin oldu. Dünya pazarındaki yeni kurulumların yüzde 77’sini gerçekleştiren Çin, toplam küresel kapasitenin yüzde 50’sinden fazlasını oluşturdu.

Hindistan ise 6 bin 300 megavatlık yeni kapasite ekleyerek ABD’yi geride bıraktı ve yeni rüzgar enerjisi kurulumlarında dünyada ikinci en büyük pazar oldu.

ABD, geçen yıl 6 bin 272 megavat yeni kapasite ekleyerek listenin üçüncü sırasında yer aldı.

Türkiye ise 2 bin 142 megavat yeni rüzgar enerjisi kurulumu yaparak dünyada yedinci sırada yer aldı.

Yenilenebilir enerjiye yatırım yapan ülkeler avantajlı

Oslo Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Francesco Sassi, AA muhabirine, dünyada düşük karbonlu enerji çözümlerinin uzun süredir desteklendiğini belirtti.

Son yıllarda yenilenebilir enerjiye yatırım yapan ülkelerin avantajlı duruma geçtiğini ifade eden Sassi, yenilenebilir kaynaklara büyük yatırımlar yapan ülkelerin son dönemde enerji fiyatlarındaki artıştan daha az etkilendiğini söyledi.

Ancak küresel gelişmelerin güneş ve rüzgar enerjisi tedarik zincirleri üzerinde risk oluşturmaya devam ettiğini anlatan Sassi, dünyada hala yaygın kullanılan fosil yakıtlardan yenilenebilir kaynaklara geçiş sürecinin kolay olmadığını aktardı.

Sassi, enerji geçişinin yalnızca teknolojik değil, ülkelerin politik tercihleriyle ve uluslararası ilişkilerle de bağlantılı olduğuna işaret ederek, uluslararası gerilimler ve büyük güçler arasındaki rekabetin hangi enerji kaynağının gelecek yıllarda daha fazla kullanılacağını belirleyeceğini dile getirdi.

Kaynak: AA

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Somali’nin başkenti Mogadişu’da, Çağrı Bey derin deniz sondaj gemisini karşılama töreninde konuştu.

2024 Ekim’de Oruç Reis sismik araştırma gemisini karşılamak için yine Mogadişu Limanı’nda olduklarını anımsatan Bayraktar, “O zaman yine bugünkü gibi heyecanlı ve coşkulu bir tören tertip edilmişti. Ardından Oruç Reis gemimiz Somali açıklarında 7 ay süren sismik çalışma yürüttü. 3 farklı blokta toplam 4 bin 464 kilometrekarelik 3 boyutlu sismik veri topladı.” diye konuştu.

Bakan Bayraktar, yapılan sismik çalışmaların sonucunda bölgede umut vadeden jeolojik yapının gözlemlendiğini aktararak, “Kuyunun adını, Somali’de yeni doğan ilk bebek anlamına gelen ‘Curad’ koyduk. Mogadişu’ya 372 kilometre uzaklıktaki ilk kuyumuz olan Curad-1 ile inanıyorum ki enerjide Somali’de yeni bir dönem açılıyor.” ifadesini kullandı.

Türkiye’nin, Fatih, Yavuz, Kanuni, Abdülhamid Han, Yıldırım ve Çağrı Bey gemileriyle dünyanın en büyük 4. derin deniz arama filosuna sahip ülkesi haline geldiğine işaret eden Bayraktar, şunları kaydetti:

“Geçen 10 yılda geliştirdiğimiz kabiliyet ve tecrübeli insan kaynağımızla, Karadeniz’de doğal gaz bulduk ve şimdi ülkemizdeki 4 milyon evin ihtiyacını buradan üretiyoruz. Türkiye Petrolleri’ndeki jeologlarımız, petrol mühendislerimiz, doğal gaz mühendislerimiz ve jeofizikçilerimizle bugün Afrika’dayız. Her biri alanında uzman çalışanlarımız ve milli enerji filomuz sayesinde kıtanın en doğusunda yer alan Afrika Boynuzu’nda göreve hazırız. Bugün attığımız bu tarihi adımla Türk petrol, doğal gaz aramacılığında artık yeni bir dönem başlıyor.”

Bayraktar, Çağrı Bey’in Türkiye’nin yurt dışındaki ilk derin deniz sondajını Somali’de gerçekleştireceğini dile getirerek, “Gemimizi 15 Şubat’ta Taşucu Limanı’ndan Somalili bakan arkadaşlarımla birlikte uğurladık. Çağrı Bey, 114 metrelik kule yüksekliği sebebiyle önce Akdeniz’i bir ucundan bir ucuna geçti. Sonra Afrika kıtasını baştan sona dolaştı ve 53 günlük seyrüseferin ardından Mogadişu açıklarına demirledi.” sözlerini sarf etti.

Sondaj 7 bin 500 metre derinlikte yapılacak

Alparslan Bayraktar, geminin görev yapacağı kuyunun bulunduğu bölgenin açık denizde, kıyıdan 370 kilometre uzaklıkta olduğunu söyledi.

Deniz tabanından itibaren yaklaşık 4 bin metrelik sondaj planladıklarını ifade eden Bayraktar, “Toplamda 7 bin 500 metrelik bir derinliğe ulaşacağız. Bu yönüyle Curad-1, dünyanın en derin ikinci deniz sondajı olacak. Çağrı Bey’e bu kritik görevde Altan, Korkut ve Sancar isimli gemilerimiz refakat edecek.” dedi.

Bayraktar, destek gemilerinin malzeme ve yakıt temininde, personel sevkiyatında ve konumlandırma operasyonlarında görev üstleneceğini vurgulayarak, Somali misyonunda gemilerde ve karada toplam 500 personelin 6 haftalık vardiyalar halinde çalışacağını dile getirdi.

Filoyu zorlu bir görevin beklediğinin altını çizen Bayraktar, “Özellikle Muson mevsiminde deniz hareketliliği ve yağışlarla mücadele etmek zorunda kalacaklar ancak hem milletimizin hem Somali halkının duaları onların yanında olacak. İklim ve hava şartlarının uygun seyretmesi durumunda sondaj operasyonumuzu 6 ila 9 ay arasında tamamlamayı planlıyoruz. Donanmamıza ait TCG Sancaktar, TCG Gökova ve TCG Bafra’dan oluşan deniz unsurlarımız da Somali açık denizlerinde enerji filomuzu koruyacak.” diye konuştu.

Türkiye, hidrokarbon aramada yeni bir sayfa açıyor

Bakan Bayraktar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2011’de Mogadişu’ya gerçekleştirdiği kapsamlı ziyaret ile Somali’de önemli bir dönüm noktası yaşandığını belirtti.

Kriz döneminde Somali halkıyla yapılan dayanışmanın küresel kamuoyunun dikkatini çektiğini kaydeden Bayraktar, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Karşılıklı saygı, güven ve kazan-kazan anlayışına dayalı ilişkilerimiz 2011’den bu yana yoğun bir ivme kazandı. Yatırımdan ticarete, savunmadan enerjiye birçok alanda işbirlikleri geliştirdik. Türkiye bugün itibarıyla sınırları dışında da derin deniz sondajı yapan ülkeler ligine yükseliyor. İnanıyorum ki Oruç Reis ile başlayan, Çağrı Bey ile devam eden bu süreç, hem Türkiye-Somali ilişkileri hem de Türk petrol ve doğal gaz aramacılığında yeni bir sayfa açıyor. Türk enerji tarihinde Somali görevi, denizaşırı arama ve üretim faaliyetlerindeki teknik kapasitesini ve operasyonel kabiliyetini farklı bir seviyeye yükselttiğinin önemli bir göstergesi.”

Bayraktar, bu faaliyetin Türkiye’yi uluslararası alanda daha görünür kılacağını belirterek, “Bu zor ve meşakkatli yolda bizlere istikamet ve hedef gösteren, her zaman destek verip güvenen Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’a ve ülkesinin adeta kaderini değiştirecek stratejik adımları kararlılıkla atan Somali Devlet Başkanı Sayın Hasan Şeyh Mahmud’a bir kez daha huzurlarınızda şükranlarımı arz ediyorum. Bu önemli projenin sadece Somali’ye değil, aynı zamanda bölgesel istikrar ve güvenliğe de katkı sağlayacağına yürekten inanıyorum.” değerlendirmesinde bulundu.

Somali’de görev alan personele başarılar dileyen Bayraktar, “Buradan inşallah birkaç ay sonra hayırlı bir haber, güzel bir keşif müjdesini hem Somali halkına hem de milletimize vermek inancıyla sizleri saygıyla hürmetle selamlıyorum. Allah yar ve yardımcımız olsun, bizleri muvaffak eylesin ve Türkiye-Somali dostluğu daim olsun.” dedi.

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud da törende yaptığı konuşmada, daha önce Somali’den uğurlanan Oruç Reis sismik araştırma gemisinin elde ettiği veriler doğrultusunda Çağrı Bey sondaj gemisinin faaliyetlere başlayacağını söyledi.

Somali’nin geçmişteki güvenlik sorunlarını geride bıraktığını belirten Mahmud, ülkenin artık yatırım için uygun bir ortam sunduğunu dile getirdi.

Mahmud, Somali halkını sürece destek olma çağrısında bulunarak, olumsuz söylemlere karşı dikkatli olunması gerektiğini söyledi.

Başbakan Barre, konuşmasında, sondaj aşamasına geçilmesinin önemli bir dönüm noktası olduğuna işaret ederek, “İnşallah birkaç ay içinde ilk petrol çıkarımı için kutlama yapacağız.” dedi.

Somali’nin son yıllarda önemli bir dönüşüm geçirdiğini belirten Barre, ülkenin güvenlikten ekonomiye birçok alanda ilerleme kaydettiğinin altını çizdi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, Somalice selamlayarak başladığı konuşmada, iki ülke arasındaki işbirliğine katkı sunan yetkililere teşekkürlerini iletti.​​​​​​​

Bayraktar, yürütülen çalışmaların kısa sürede somut sonuçlar vereceğine inandıklarının altını çizdi.

Tören, Türkiye’den gelen heyete onur hediyelerinin takdim edilmesiyle sona erdi.

Petrol ve doğal gaz arama çalışmalarına başlayacak

Türkiye ile Somali arasındaki enerji işbirliği kapsamında faaliyet gösterecek Çağrı Bey sondaj gemisinin, Somali açıklarında petrol ve doğal gaz arama çalışmalarına başlaması bekleniyor.

Türkiye ile Somali arasındaki ilişkiler, 2011’den bu yana güvenlik, askeri eğitim, ekonomi, sağlık, eğitim ve altyapı gibi alanlarda çok boyutlu şekilde gelişimini sürdürüyor.

Türk Silahlı Kuvvetlerince Mogadişu’da kurulan TÜRKSOM Askeri Eğitim Üssü aracılığıyla Somali ordusuna eğitim verilirken, savunma, deniz güvenliği, enerji ve kalkınma alanlarında yürütülen projeler ülkenin istikrarına katkı sağlıyor.

Kaynak: AA