Aylık Türkiye Enerji Verileri (ATEV), Türkiye’de enerji tüketimini tüm yakıtlar bazında inceleyen, öne çıkanları, veri dosyası ve 120’den fazla görseli içeren sunum destesi ile alanındaki ilk ve tek yayındır.

Karışan Bir Resim

Artan hidroelektrik üretimi herkesin gündeminde. Fakat 12 aylık hareketli toplamda hala 2024 yılı platosuna -şimdilik- ulaşamadık. Fakat eğer su verisi 2019 patikasını takip ederse Kasım gibi gerçek zirveyi görebiliriz.

Ana temamız karışan resim, çünkü bir tarafta hareketlenen enerji ithalatı, rekor kıran yenilenebilir üretimi; diğer tarafta güneş üretimindeki hayal kırıklığı, kömürden elektrik üretimindeki düşüş… Yani bu ay verisinde herkes için hem iyi hem kötü haberler var. Bir veri seçiciliği ile kafamızdaki hikayeyi delillendirmek yerine tüm resme birlikte bakalım.

ATEV Haziran 2026 raporunda öne çıkanlar:

• Hidroelektrik üretimi 12 aylık toplamda 74 TWh’i geçti. 90 TWh’i geçip geçemeyeceği ana soru işareti, bunun içinde Kasım ayına kadar beklememiz gerekebilir.
• Hidroelektrik 2025’teki tüm üretim düşüşünü 12 aylık toplamda geri kazandı: 17.3 TWh
• Elektrik talebi geçen seneki kuraklık etkisi olmadığı için durgun seyre geçti. Kömürden elektrik üretiminde de uzun zamandır görmediğimiz bir düşüş var. 12 aydaki düşüş 7.3 TWh
• Güneşten elektrik üretimi, beklentilerin çok altında kalarak, geçen seneki aynı ay üretiminin altında kapattı. Ayın sürprizi bu oldu.
• Dizel ve jet yakıtı talebi nisbi düşüşler görürken, benzin ve jet talebi aylık rekorlara devam ediyor. Son 12 aydaki benzin talep artışı, 2025 sonundaki 5.3 milyon ton’dan 5.87 milyon ton’a %10’u aşan bir artış gördü.
• Jet yakıt talebindeki aydan aya düşüş ile artan rafineri üretimi uzun zamandır görmediğimiz bir arz fazlası oluşturdu.
• Kömür elektrik tarafında zemin kaybederken, sanayi talebinde artışlar görüyor.
• Enerji ithalatı hareketlendi, hızlı çıkışına devam ediyor. Nisan’da 6.51 milyar $ ile son iki yılı ve ortalamayı geçti.

Ayın Grafiği – Elektrik Emisyonları Dipte ama Enerji İthalatı Yükselişte

Bu ay iki grafiğe bir arada bakacağız. Önce enerji ithalatındaki hareketlenme dikkat çekici. Şimdilik aylık 0.8 milyar $ bir artış patikasında devam ediyor. Mayıs ayının da aşağı yönlü olmayacağını varsayabiliriz.

Diğer taraftan elektrik emisyonları da son zamanların en düşük seviyesini gördü. Yenilenebilir elektrik üretiminin oranı %72lere ulaştı. Artan hidroelektrik üretimi ve yenilenebilir ile, rekor “yenilenebilir” ayında “yüksek bir enerji ithalat faturası” görmemiz, elektrik-enerji ayrımını bir kez daha ortaya koyuyor.

Kömürdeki Düşüş

Kömürden elektrik üretiminde uzun zamandır görmediğimiz büyük bir düşüş var. Sene başından bu yana kömür üretimi sürekli düşüyor. Mayıs ayında gördüğü dip nokta rekor düşük seviyelerden biridir. Ayrıca çok uzun zamandır ilk defa yılın en dip noktasını Nisan yerine Mayıs ayında görmüş olduk.

Türkiye’de Elektrifikasyon

Yeni elektrifikasyon hedefleri konuşulurken, nihai enerji tüketimindeki elektrik talebinin oranına bir kez daha bakmakta fayda var. Türkiye’de ortalama %22-23 olan elektrifikasyon aslında kışın %18.8’e kadar düşerken, yazın %28’e kadar çıkıyor. Kışın en büyük rakibi %43’lere kadar çıkan doğalgaz ve yazın %50’ye yaklaşan petrol talebi. Klimalaşma ile bu oran yazın daha yukarı gelse de, petrol talebi durmadığı sürece oransal olarak artışı yavaş olabilir.

Hürmüzün Etkisi – Jet Yakıtı

Jet yakıt talebinin artışa geçtiği bu aylarda Nisan ayı ile jet yakıt talebindeki ilk kırılma görüldü. Bunun sonucunda da jet yakıt üretimi ile talebi arasında büyük bir fark oluştu. Kısacası hem talep tarafı sert tepki vererek artması gerekirken düşerken, üretim tarafı da üretimi az da olsa arttırmayı başardı. Yani krize hem tüketim hem üretimin eş zamanlı tepkisini görebiliyoruz.

Kış Güneşi

Bu ayın muhtemelen en ilginç ve şok grafiği de güneş üretiminin geçen senenin altında kalması oldu. Burada bir çok neden olabilir. Ama yıllık tahminlerimizde 4 TWh üzeri rakamlar beklerken, geçen senenin altı seviyeler şimdilik izlemeye değer.

Hidroelektrik Rekor ama

Hidroelektrik rekorlara devam ediyor ama yavaşlama belirtileri görülüyor. Özellikle tüm zamanların Mayıs rekorunu daha farklı kırmasını beklerdik. Fakat bu doygunluğun sebebi birden çok olabilir. Yılın en yüksek aylık hidroelektrik üretimini görmüş olabiliriz. Fakat geçen sene o kadar düşüktü ki, hala her ay 2025’in 5.5 TWh üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Hidroelektrik algısındaki ana sorun seneye olacak. 2026 yılı “geçmiş veri” olunca, 2027 çok büyük ihtimalle “büyük düşüş” veya “çok altında “gibi algılanacak. Bu yüzden “Ortalama” eğrisine” odaklanmakta fayda var.

Sanayi Kömür Talebi

Hem linyit hem taşkömüründe sanayi talebi, elektriğin aksine artmış görünüyor. Burada gaz fiyatlarının da etkisi olabilir. Fakat elektrikte her ay düşen kömür talebinin yanında, diğer kullanımlarda kömür talebi güçlü seyretmeye devam ediyor.

Doğalgaz Talebi Aylık Rekorda

Tüm bu hidroelektrik, ılık geçen yıl, düşen gazdan elektrik rakamlarına rağmen, doğalgaz Nisan ayı rekorunu geçen senenin %2.6 üzerine çıkarak kırmış oldu. Nihai tüketim tarafında gaz talebinin baz bir artış oranı devam ediyor. Elektrikteki düşüşler doğrudan gaz talebinde büyük bir düşüş anlamına gelmeyebilir. Elektrikte gazın payı düştükçe büyümenin belirleyicisi nihai tüketim oluyor.

Değerlendirme

Hürmüz krizinin etkilerini hızlanan enerji ithalatıyla, yağışlı bir sezonu hidroelektrik rekorlarında gördüğümüz bir dönem oluyor. Ama veriler çok karışık. Güneş üretimi geçen senenin altında kaldı, ama elektrik emisyonları da uzun bir aradan sonra en düşük seviyesini gördü.

Doğalgaz talebi aylık rekor kırarken, kömürden ve gazdan elektrik üretimi büyük düşüş gördü. Benzin talebi rekorlarına devam ederken, jet tarafında hem talep hem de arz tarafı etkisini gördük. Kömürün elektrikteki oranı dip yaparken, sanayide artış oldu.

Peki tüm bunlar ne anlama geliyor? Elektriğin nihai tüketimindeki değişen oranını; kışın %18’lere kadar düşüp, yazın %28’lere kadar çıktığını anladığımız zaman, elektriğin %75 hatta %100 yenilenebilir veya temiz kaynaklardan olmasının toplam resimdeki etkisini sınırladığını görüyoruz.

Kısaca en yüksek yenilenebilir üretimi ve oranı olan bir ayda, aylık rekor doğalgaz, petrol ve talebi görüldü. Elektrik emisyonları dip yaparken, ithalat faturası hızlandı. Çelişki yok aslında. Cevap basit: elektrik, enerjinin sadece bir parçasıdır.

Yazar: Barış SANLI

ATEV Sunumunu indirmek için Tıklayınız

Kaynak Veri Dosyası indirmek için Tıklayınız

Hürmüz Boğazı’ndan ticaret akışındaki aksaklık nedeniyle dünyada 3 aydan fazladır süren enerji arz krizi fosil yakıtlara bağımlılığın ekonomik ve stratejik maliyetlerini yeniden gündeme taşırken kasımda Türkiye’nin ev sahipliğinde yapılacak Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) temiz enerji dönüşümü ve elektrifikasyonun hızlandırılması için önemli bir dönemeç olarak görülüyor.

Almanya’nın eski İklim Özel Elçisi ve Tufts Üniversitesi Fletcher Okulu Kıdemli Araştırmacısı Jennifer Morgan, iklim değişikliğiyle mücadeledeki sorunlar ve Türkiye’nin kasımda ev sahipliği yapacağı COP31 iklim zirvesine ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Dünyada iklim değişikliğiyle mücadelede önemli eksiklikler olduğunu söyleyen Morgan, 2015’te imzalanan Paris Anlaşması öncesinde küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonuna kadar sanayi öncesi dönem ortalamasına göre 1,5 dereceyle sınırlandırma veya 2 derecenin altında tutma hedefine yönelik patikada ilerlenmediğini ifade etti.

Morgan, küresel sıcaklık artışının şu an 2,6 dereceye çıkabileceğini belirterek, şöyle devam etti:

“Bu hala kabul edilemeyecek kadar yüksek olsa da Paris Anlaşması olmasaydı, bulunacağımız 4 derecelik olası artış ihtimalinden daha iyi bir yerdeyiz. Paris Anlaşması’nın temiz enerji dönüşümüne verdiği ivme gerçekten çok büyük oldu. Bununla birlikte eksiklikler de var. Son günlerde özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki kriz ve yaşanan gelişmeler, fosil yakıtlara bağımlılığın ne anlama geldiğini açıkça gösteriyor. Petrol ve gaz bağımlılığının ülkeler için ekonomi, enerji ve iklim güvenliği açısından neden bu kadar zararlı olduğunu görüyoruz. Geçmişte ülkeler farklı öncelikler arasında seçim yapmak zorunda olduklarını düşünüyorlardı. Artık ekonomi, enerji ve iklim güvenliğinin birlikte sağlanabileceği çok net bir şekilde görülüyor. Yaklaşan bir El Nino süreci ve dünyanın dört bir yanında krizler düşünüldüğünde, artık harekete geçmenin zamanının geldiğini düşünüyorum.”

Bu dönemin iklim değişikliğiyle mücadeleyi güçlendirmek ve temiz enerji dönüşümünü hızlandırmak için “mükemmel bir fırsat penceresi” olduğuna işaret eden Morgan, “Petrol ve gazın ne kadar pahalı, güvensiz ve kirletici olabileceğini, yenilenebilir enerjinin ise uygun maliyetli, temiz ve erişilebilir olduğunu görüyoruz. Bu yeni ekonomik ve enerji güvenliği gerçekliği sayesinde hükümetler gerekli altyapıyı ve politikaları hayata geçirerek dönüşümü hızlandırabilir.” dedi.

Morgan, ekonomilerin temiz enerji kaynaklarıyla elektrifikasyonu ilerletmesinin kritik önemde olduğunu ifade ederek, COP31 dönem başkanı ve ev sahibi Türkiye’nin en önemli gündem maddelerinden birinin de elektrifikasyon olduğunu anımsattı.

Türkiye’nin COP31’in eylem gündemine liderlik ettiğini ve Avustralya’nın da müzakere başkanlığını yürüteceğini kaydeden Morgan, “COP31 eylem gündeminin, yenilenebilir enerji yatırımlarını artıran ve fosil yakıtlardan çıkışı hızlandıran bir çözüm platformu olarak kullanılması büyük fırsat olur. Bu kapsamda Türkiye ve Avustralya’nın COP başkanlıkları da kendi ulusal politikalarıyla örnek olmaları küresel çabalara katkı sunacaktır. COP başkanlığının kömürden çıkış taahhüdü açıklaması, hem güvenilirliğini artırır hem de ülkeleri çözümler etrafında bir araya getirme kapasitesini güçlendirir.” değerlendirmesinde bulundu.

Morgan ayrıca COP31’de adil dönüşüm mekanizmaları, şebekelerin güçlendirilmesi ve temiz enerjiye erişimin artırılması konusunda da somut sonuçlar üretilebileceğini anlattı.

“Ekonomi ve iklim güvenliğini aynı anda sağlamaya çalışan ülkeler koalisyonu dönemine giriyoruz”

Halihazırda Almanya’da devam eden ve COP30 ve COP31 iklim zirveleri arasında teknik bir köprü işlevi gören Bonn İklim Konferansı’na da değinen Morgan, toplantıdaki müzakerelere iyi başlangıç yapıldığını dile getirdi.

Morgan, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin küresel iklim çabalarını yavaşlatma çabalarına rağmen Bonn’daki toplantıların ilk haftasında Paris Anlaşması ve “çok taraflılığın” işlemeye devam ettiğini söyledi.

Dünyanın tarihsel olarak en büyük emisyon kaynağı ülkesi ABD’nin iklim değişikliğiyle mücadele çabalarından ayrıldığını ve Trump yönetiminin ABD petrol ve gazının küresel rolünü artırmaya yönelik çok aktif bir yaklaşım benimsediğini anımsatan Morgan, “Bunun yansımalarını Venezuela’da, İran’da, ABD içinde iklim mevzuatının zayıflatılmasında ve rüzgar enerjisine karşı yürütülen kampanyalarda görüyoruz. Ancak aynı zamanda bu durum diğer ülkelerin ilerlemesini durdurmadı. Brezilya’daki COP30’da da Paris Anlaşması işlemeye devam etti ve önemli kararlar alındı. Yine de bu durum diğer ülkelerin çok daha fazla sorumluluk üstlenmesini gerektiriyor.” şeklinde konuştu.

Morgan, bu kapsamda Çin’in iklim müzakerelerinde lider rol üstlenmek istediğini açıkça ifade ettiğini belirterek, Çin’in yeşil ekonomik büyüme modelini iklim müzakereleri ve diplomasisiyle nasıl birleştireceğinin belirleyici olacağını kaydetti.

Çin’in küresel elektrifikasyon hamlesini desteklemesi ve gelişmekte olan ülkelerle yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırmasının son derece önemli olacağını aktaran Morgan, Avrupa Birliği (AB), Afrika ülkeleri ve diğer Asya ülkeleriyle kurulacak iş birliklerinin de aynı derecede kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Morgan, bu dönemin geçmişe göre oldukça farklı olduğunu dile getirerek, “(İklim değişikliğiyle mücadelede) ABD’nin yerini tek bir ülkenin alacağı bir dönem değil. Daha aktif bir Çin’in, AB’nin, orta ölçekli güçlerin ve yükselen ekonomilerin birlikte hareket ettiği, ekonomik refahı, enerji güvenliğini ve iklim güvenliğini aynı anda sağlamaya çalışan bir ülkeler koalisyonu dönemine giriyoruz.” dedi.

Almanya, iklim hedeflerine ulaşma yolunda ilerlemiyor

Almanya hükümetinin mevcut iklim politikalarını da değerlendiren Morgan, ülkede elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 58’inin yenilenebilir kaynaklardan sağlandığını ve enerji dönüşümüne önemli yatırımlar yapıldığını kaydetti.

Ancak mevcut Alman hükümetinin “temiz enerji dönüşümünü yavaşlatmak yerine hızlandırması gerektiğinin” altını çizen Morgan, “Ne yazık ki son dönemdeki bazı politika önerileri yenilenebilir enerjiden ziyade doğal gaza yöneliyor. Almanya uluslararası alanda avantaj sağlamak ve yenilenebilir enerji alanındaki başarılı şirketlerini desteklemek istiyorsa yenilenebilir enerjiye daha fazla ağırlık vermeli, bu kaynakların payını yüzde 80’e çıkarma ve sera gazı azaltım hedeflerini yerine getirmeli ama Almanya’daki bağımsız iklim danışma kuruluşları, şu anki hükümet politikaları doğrultusunda ülkenin bu hedeflere ulaşma yolunda olmadığını belirtiyor. Bu nedenle Almanya’nın temiz enerji yönündeki çabalarını artırması gerekiyor.” diye konuştu.

Morgan, Türkiye ve Almanya’nın iklim değişikliğiyle mücadele ve temiz enerji dönüşümünde işbirliğini artırmak için çok büyük potansiyel bulunduğunu sözlerine ekledi.

Kaynak: AA

AA muhabirinin EPDK’den edindiği bilgiye göre, üretim ve tüketimi aynı noktada olan tesislerin tüm üretimi satışa konu edilebiliyordu. Üretim ve tüketim noktaları farklı olan tesislerde ise satışa konu edilebilecek ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi miktarının EPDK tarafından belirlenmesi öngörülüyordu.

EPDK, yaptığı değerlendirme sonucunda bu yıl için üretim ve tüketim noktaları farklı lisanssız üretim tesislerinde üretilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin tamamının satışa konu edilebilmesine karar verdi.

Kararda, üretim tesisi ile ilişkili tüketim tesislerinin tüketim miktarının düşük olması, destek fiyatının belirlenmesinde saatlik piyasa takas fiyatının tavan olarak uygulanması, üretimin yüksek olduğu öğle saatlerinde piyasa takas fiyatlarının düşük seyretmesi ve veriş yönlü sistem kullanım bedeli ödenmesi gibi hususlar dikkate alındı.

Dağıtım bedelinde maliyet avantajı

Kurul, ihtiyaç fazlası elektriğin satışına ilişkin değerlendirmeleri kapsamında veriş yönlü dağıtım bedeline yönelik de düzenleme yaptı.

Bu kapsamda, 10 yıllık işletme süresini tamamlayan tesislerde on yıllık süre içerisinde uygulanan bedel yerine yeni lisanssız üretim tesislerine uygulanan dağıtım bedelinin esas alınması kararlaştırıldı.

Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle, haziran ayı itibarıyla 10 yılını dolduran lisanssız üretim tesisleri için uygulanan veriş yönlü dağıtım bedeli, kurul kararı öncesinde kilovatsaat başına 208,1065 kuruş iken, karar sonrasında 65,6008 kuruşa düşecek.

Söz konusu adımla, santrallerin operasyonel yükü hafifletilerek yatırımın sürdürülebilirliği güvence altına alındı.

Lisans sürecine ilişkin çalışmalar sürüyor

Öte yandan, EPDK 10 yılını dolduran lisanssız tesis sahiplerinin lisans alabilmesine olanak tanıyan kanun hükmü kapsamında, söz konusu tesislerin lisans alabilmesi, başvuru belgeleri, lisans alma bedelleri ve diğer kurallara ilişkin mevzuat çalışmalarını sürdürüyor.

Söz konusu taslak metnin kısa süre içerisinde sektörün görüşüne açılması planlanıyor.

Böylece güneşten elektrik üreten tesis sahiplerinin lisans alma veya lisanssız üretime devam etme yönündeki kararlarını sağlıklı şekilde verebilmeleri, bu süreçte karşılaşacakları kuralları net olarak görebilmeleri ve üretimlerine devam edebilmelerine imkan sağlayacak bir çerçevenin oluşturulması amaçlanıyor.

Düzenlemeyle aynı zamanda özellikle yaz aylarında klima kullanımına bağlı elektrik talebinin arttığı dönemlerde güneş enerjisi santrallerinin enerji arzına katkısını sürdürerek arz güvenliğini desteklemesi hedefleniyor.

Kaynak: AA

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, bahar aylarında artan yağışlarla nisanda en üst seviyeye çıkan hidroelektrik üretimi, mayısta da rekor tazeledi.

Mayısta aylık toplam elektrik üretimi 27,15 milyar kilovatsaat olarak kayıtlara geçti. Geçen ay hidroelektrik üretim değeri, 11,71 milyar kilovatsaat ile miktar olarak aylık bazda rekor kırdı. Böylece, mayıs ayı elektrik üretiminin yüzde 43,1’i hidroelektrik santrallerden sağlandı.

Söz konusu ayda gerçekleşen elektrik üretiminde rüzgar, 2,39 milyar kilovatsaatle yüzde 8,8, güneş ise 3,72 milyar kilovatsaatle yüzde 13,7’lik pay sahibi oldu. Böylece, rüzgar ve güneşin elektrik üretimindeki toplam payı yüzde 22,5’i buldu.

Yerli ve yenilenebilir kaynaklı üretimde de tarihi seviyeler görüldü. Geçen ay toplam elektrik üretiminde yerli üretimin payı 23,07 milyar kilovatsaatle yüzde 85’e, yenilenebilir kaynaklı üretimin payı da 19,64 milyar kilovatsaatle yüzde 72,3’e çıktı.

5 aylık verilerde de zirve görüldü

Bakanlık verilerine göre, 1 Ocak-31 Mayıs döneminde hidroelektrik üretimi 46,4 milyar kilovatsaat, rüzgardan elektrik üretimi 18 milyar kilovatsaat ve güneş kaynaklı elektrik üretimi 14,2 milyar kilovatsaatle benzer dönemlerdeki en yüksek üretim değerlerini oluşturdu.

Ayrıca, yerli kaynaklı elektrik üretimi 106,5 milyar kilovatsaat, yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimi ise 88,1 milyar kilovatsaatle benzer dönemlerdeki miktarsal olarak en yüksek değerlere ulaştı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, konuya ilişkin NSosyal hesabından yayımladığı paylaşımda, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Mayıs ayında elektrik üretiminde yerli kaynakların payı yüzde 85’e, yenilenebilir enerjinin payı ise yüzde 72,3’e ulaştı. Bu başarının lokomotifi olan hidroelektrik santrallerimiz, 11,71 milyar kilovatsaat üretimle yeni bir rekora imza attı. Böylece toplam elektrik üretimimizin yüzde 43,1’ini suyun gücünden karşıladık. Ülkemizin eşsiz enerji potansiyelini değere dönüştürüyor, yerli ve yenilenebilir kaynaklarımızı en verimli şekilde değerlendirerek Enerjide Tam Bağımsız Türkiye hedefimize kararlılıkla ilerliyoruz.”

Kaynak: AA

AA muhabirinin 22 Haziran Dünya Yenilenebilir Enerji Günü kapsamında uluslararası raporlardan derlediği bilgilere göre, Dubai’de düzenlenen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28. Taraflar Konferansı’nda (COP28) küresel hedef 2030 için 11,17 teravat olarak hedeflenmişti.

Güneş enerjisi bu dönemde 511 gigavat kurulu güç ilavesiyle ilk sırada yer alırken onu 159 gigavatla rüzgar enerjisi takip etti. Bu iki kaynak yenilenebilir enerji büyümesinin yüzde 97’sini oluşturdu.

Kalan büyüme ise hidroelektrik, biyoenerji, jeotermal enerji gibi kaynaklardan geldi.

Böylelikle, küresel yenilenebilir enerji kurulu gücünün geçen yıl sonunda rekor kurulumlarla 5,15 teravata ulaşmasıyla 2030 hedefinin yarısına yaklaşıldı.

Yenilenebilir enerji kaynaklı elektrifikasyon en hızlı, en ölçeklenebilir ve en maliyet etkin çözümlerden biri olarak öne çıkıyor.

Güneş enerjisi “en hızlı ve en ucuz” ek kapasite kaynağı haline geldi

Enerji talebinin ulaşım, sanayi, binalar ve dijitalleşme alanlarında hızla artmaya devam etmesiyle, enerji dönüşümünün yenilenebilir enerji kaynaklar lehine artması öngörülüyor.

Yenilenebilir enerji sektöründe kurulumların son yıllarda hızlanmasının temel nedeni, özellikle güneş ve rüzgar teknolojilerindeki maliyet düşüşü ile kurulum hızının ciddi şekilde artması oldu.

Güneş panelleri ve rüzgar türbinleri artık birçok ülkede yeni fosil yakıt santrallerinden daha ucuz hale geldiği için devletler ve özel sektör yatırımları bu alanlara kaydı.

Buna ek olarak, enerji güvenliği endişeleri, özellikle 2022’den sonra yaşanan doğal gaz krizlerinin ardından karbon emisyonlarını azaltma hedefleri ve Çin başta olmak üzere büyük ekonomilerin devasa ölçekli üretim ve kurulum kapasitesi de büyümeyi hızlandırdı.

Sonuç olarak, özellikle güneş enerjisi “en hızlı ve en ucuz ek kapasite” kaynağı haline gelerek toplam büyümenin ana sürücüsü oldu.

Türkiye’nin yenilenebilir enerjide rekor beklentisi var

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, geçen yıl sonunda yaptığı açıklamada, Türkiye’nin yenilenebilir enerjide 2035 hedefleri doğrultusunda büyüme patikasına girdiğini belirterek, “Yenilenebilirde 2026, yeni bir rekor yılı olacak.” ifadesini kullanmıştı.

Türkiye’nin yenilenebilir enerji kurulu gücü 18 Haziran itibarıyla güneşte 26 bin 978 megavat, rüzgarda 15 bin 168 megavat, hidroelektrik santrallerde 32 bin 314 megavat, biyoenerjide 2 bin 140 megavat, jeotermal enerjide 1798 megavat ile toplamda 78 bin 398 megavat oldu.

Türkiye’nin 2035’te 120 bin megavat yenilenebilir enerji kurulu gücü hedefi bulunuyor. Bu hedefe ulaşmak için Türkiye’nin her yıl yenilenebilir enerji kaynaklı 8-9 bin megavat kurulu gücün devreye alınması gerekiyor.

Kaynak: AA

Bayraktar, 7. Türk-Alman Enerji Forumu’nda yaptığı konuşmada, Türkiye’nin gelecek dönemde odaklanacağı 3 temel unsur bulunduğunu, bunların esneklik, dijitalleşme ve ekonominin karbonsuzlaştırılması olduğunu söyledi.

Bu yıl forumun ana temasının “Enerji Güvenliği için Ortaklık” olduğunu belirten Bayraktar, “Günümüz dünyasında bu 3 unsurdan herhangi birini bir diğeri uğruna feda edilebilir görmüyoruz. Zira enerji güvenliği artık hiçbir ülkenin tek başına tesis edebileceği bir olgu değildir. Bu zorlu denklemde Türkiye olarak önceliklerimiz çok net, enerji güvenliğimizi güçlendirmek, dışa bağımlılığımızı azaltmak, ekonomik büyümeyi desteklemek ve 2053 Net Sıfır hedefimize ulaşmak.” dedi.

Bayraktar, yenilenebilir enerjinin Türkiye’nin toplam kurulu gücünün yaklaşık yüzde 65’ini oluşturduğunu, bu kapasiteyle ülkenin yenilenebilir enerjide Avrupa’nın beşinci, dünyanın ise on birinci ülkesi konumunda bulunduğunu dile getirdi.

Yeni enerji mimarisini inşa etmek için çalıştıklarını söyleyen Bayraktar, şöyle devam etti:

“İnşallah bu yılın sonunda güneş enerjisi, kurulu güç kapasitemizdeki en büyük tekil kaynak haline gelecektir. Bununla da yetinmiyor, elektrifikasyon eksenli, her zamankinden daha esnek, daha dijital ve daha dayanıklı yeni bir enerji mimarisi inşa etmeyi hedefliyoruz. En temiz, hızlı ve ekonomik enerji, üretmek, ithal etmek ya da bedelini ödemek zorunda kalmadığımız enerjidir. Enerji Verimliliği Strateji Belgesi 2030 ve İkinci Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı’mız kapsamında, binalardan sanayiye, ulaştırmadan tarıma kadar tüm sektörlerde 2030 yılına kadar 20 milyar doların üzerinde yatırım öngörüyoruz.”

Bakan Bayraktar, Türkiye’nin hedefinin enerji tüketiminde yüzde 16’lık azalma ve 100 milyon ton emisyonun önlenmesi olduğunu, bu yolda son 2 yılda 7,6 milyar dolarlık yatırımın hayata geçirildiğini ifade etti.

Söz konusu yatırımların şimdiden 4,6 milyon ton eş değer petrol tasarrufu sağladığını ve 14,3 milyon ton karbon emisyonunun önüne geçtiğini söyleyen Bayraktar, “İşte bu iki alan, yani yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği, Türkiye ile Almanya’nın birlikte hızla ilerleyebileceği son derece büyük bir potansiyele sahip işbirliği alanlarıdır. Boru hatlarına, yer altı depolama tesislerine, özellikle büyük ölçekli yüzen gazlaştırma tesislerine ve komşularımızla çok sayıda enterkonneksiyon projesine yatırım yaptık.” diye konuştu.

Türk-Alman Enerji ve Madenler Ortaklığı

Bayraktar, Türkiye’nin, bulunduğu stratejik konumla sadece kendi ihtiyacını karşılamadığına, güzergah ve arz çeşitlendirmesi yoluyla Avrupa’nın enerji güvenliğine de kritik katkılar sağladığına dikkati çekti.

Almanya ile köklü işbirliğinde önemli bir güne şahitlik edildiğini yeni protokolle Türk-Alman Enerji Ortaklığı’nın “Türk-Alman Enerji ve Madenler Ortaklığı” haline geldiğini belirten Bayraktar, şunları ifade etti:

“Bu, yalnızca bir isim değişikliği değil, ortak hedeflerimizin bilinçli, stratejik ve vizyoner bir biçimde genişletilmesidir. Bu doğrultuda, kritik ham maddeler alanında başlatılan ilk kurumsal temasları memnuniyetle karşılıyoruz. Önümüzdeki dönemde araştırma kuruluşlarımızı, kamu kurumlarımızı ve sanayimizi bir araya getiren daha kurumsal bir işbirliği mekanizmasını bu güçlü zemin üzerine inşa etmemiz gerektiğini de ifade etmek istiyorum. Türkiye, hem zengin maden potansiyeli hem de bu alandaki işleme kapasitesini geliştirme iradesiyle bu denklemde güvenilir ve güçlü bir ortak olmaya hazırdır. Ortak vizyonumuzu hayata geçirirken, en güçlü olduğumuz alanlarda ortaklığımızı derinleştirmeyi hedefliyoruz.”

Sonraki toplantı 2027’de Berlin’de yapılacak

Bakan Bayraktar, Türkiye’nin bu yıl COP31 Başkanlığını üstlendiğini hatırlatarak, Türkiye’nin bu uluslararası sorumluluğu elektrifikasyon, enerji verimliliği ve güvenliği gibi başlıklarda küresel ölçekte somut, adil ve uygulamaya dönük sonuçlar üretmek için kullanacağını söyledi.

Yenilenebilir enerji yatırımlarının öncelik olmaya devam edeceğinin altını çizen Bayraktar, şunları kaydetti:

“Şebeke modernizasyonu, enerji depolama, dijitalleşme ve yapay zeka tabanlı enerji çözümleri önceliğimiz olmaya devam edecek. Bu kapsamda, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı ihalelerimizde ve deniz üstü rüzgar hedeflerimizde Alman yatırımcıları görmekten büyük bir memnuniyet duyacağız. Bu ölçekte bir dönüşüm ki yatırım ihtiyacını 2035’e kadar 80 milyar doların üzerinde öngörüyoruz, güçlü ve sürdürülebilir bir finansmana bağlıdır. Alman finans kuruluşlarıyla işbirliğimize büyük önem veriyoruz. Hem kamu hem de özel sermayeyi harekete geçiren elverişli bir finansman ortamını birlikte oluşturmayı arzu ediyoruz. Bugün atılan imzalar ve başlatılacak yeni ortaklıklar, yalnızca ekonomilerimizi değil, bölgemizin istikrarını ve refahını da güçlendirecektir. Türkiye ve Almanya olarak, daha temiz ve daha güvenli bir enerji geleceğini birlikte inşa edebileceğimize yürekten inanıyorum. Ortaklığımızın bir sonraki sayfasını 2027’de Berlin’de açmayı ümit ediyorum.”

Kaynak: AA

Bakanlığın konuya ilişkin kararı, Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Buna göre, Kahramanmaraş’ın Elbistan ve Pazarcık, Elazığ’ın Karakoçan, Diyarbakır’ın Çınar ve Mardin’in Derik ilçelerinde, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği kapsamında toplam 8 alan YEKA olarak ilan edildi.

Kararda, söz konusu alanların köşe koordinatları ve krokileri bilgileriyle alan büyüklükleri paylaşıldı.

Kaynak: AA

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçen ay Türkiye’yi ziyaret eden Sudan Başbakanı Kamil İdris ile görüşmesinde ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeler ele alındı. Erdoğan, iki ülke ilişkilerinin atılan ve atılacak adımlarla daha ileri seviyeye taşınmasının hedeflendiğini ifade etti.

Bu süreçte enerji ve madencilik alanındaki temaslar da öne çıktı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Sudan Maden Bakanı Nur Al Daim Muhammed Ahmed Taha ve Sudan Enerji ve Petrol Bakanı Mutasım İbrahim Ahmed ile bir araya geldi.

Görüşmede madencilik alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi ve elektrik sektörü ile petrol arama ve üretim alanlarında olası işbirliği fırsatları değerlendirildi. Bakan Bayraktar, Türkiye’nin Sudan’ın enerji ve altyapı dönüşümüne desteğini sürdüreceğini dile getirdi.

Sudan Enerji ve Petrol Bakanı Ahmed, AA muhabirine Türkiye ile enerji alanındaki temaslarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Ahmed, Sudan’da çatışmalar başlamadan önce Türkiye ile enerji ve doğal kaynakların tüm alanlarını kapsayan bir işbirliği bulunduğunu söyledi.

Bu işbirliğinin çatışmalar nedeniyle bir ölçüde etkilendiğini ifade eden Ahmed, “Şimdi işbirliğini yeniden başlatmayı, eski haline getirmeyi ve ardından geliştirerek ilerletmeyi hedefliyoruz.” dedi.

Ahmed, enerjinin tüm alanlarında işbirliği hedeflediklerini belirterek, “Enerji, elektrik, madencilik, petrol ve doğal gaz ile yenilenebilir enerjinin tüm alanlarını ele aldık. Mutabakat zaptlarımız, anlaşmalarımız var. Şirketlerle ve hatta hükümet düzeyinde anlaşmaya vardık. Muhtemelen birkaç ay içinde Türkiye hükümetinden ve Enerji Bakanlığından bir heyetin Sudan’a gelmesini bekliyoruz. Böylece anlaşmaların uygulanmasına fiilen başlayabileceğiz.” diye konuştu.

Türkiye’nin petrol ve doğal gaz sektöründe de yer almasını istediklerini kaydeden Ahmed, “(Türkiye’yi) Petrol ve doğal gaz alanında, mevcut üretim yapan sahalarda ve yatırım yapılabilecek yeni sahalarda faaliyete geçmeye davet ettik. Mevcut üretim sahalarına gelip yatırım yapmalarını ve buralardaki üretimi artırmalarını istiyoruz. Ayrıca yeni sahalara da yatırım yapmalarını talep ettik.” ifadelerini kullandı.

Ahmed, savaş nedeniyle ülkenin altyapısının büyük ölçüde zarar gördüğünün, enerji üretim, iletim ve dağıtım altyapısının yeniden inşa edilmesi gerektiğinin altını çizerek, bu kapsamda enerji sektörüne yönelik bazı altyapı bileşenlerinin Türkiye’den tedarik edildiğini de dile getirdi.

İki ülke arasındaki “tarihsel” ve “dostane” ilişkiye de dikkati çeken Ahmed, şunları kaydetti:

“Bunu geliştirmek istiyoruz. Çatışmalar nedeniyle ülkeden ayrılan Türk yatırımcıların geri dönmesini istiyoruz. Şu anda toparlanıyoruz ve ülkemizi yeniden inşa ediyoruz. İhtiyaç duydukları her konuda kendilerine kolaylık sağlayacağız, onları koruyacağız, güvenliklerini temin edeceğiz. Bölgeler artık barışa doğru ilerliyor. Barış öncesinde ihtiyaç duyduğumuz kalkınmayı istikrara kavuşturuyoruz. Toparlanıyoruz, ülkemizi yeniden inşa ediyoruz. Büyük fırsatlar var. Özellikle Türk yatırımcılarla ilgileniyoruz.”

Ahmed, Türkiye’nin Sudan’a desteğinin “sözde kalmadığını, somut şekilde sahaya yansıdığını” da sözlerine ekledi.

Türk yatırımcılara mesaj: “Sudan size açık”

Sudan Başbakan Danışmanı Hüseyin el-Hafyan da Kızıldeniz’e kıyısı bulunan Sudan’ın Akdeniz ülkesi Mısır’a yakınlığı ve Afrika’daki komşuluk ilişkileriyle stratejik konumda yer aldığını söyledi.

el-Hafyan, “Son derece stratejik bir konumdayız. Bunu enerji için bir koridor olarak görüyoruz.” dedi.

Türkiye ile Sudan arasında uzun yıllara dayanan güçlü bir siyasi irade bulunduğunu belirten el-Hafyan, şöyle devam etti:

“Eksik olan halka ise uygulama. Çok sayıda işbirliğimiz ve mutabakat zaptımız var. Ancak uygulama istenen düzeyde değil. Bu nedenle bu kez özellikle Türkiye ile işbirliği için kapsamlı bir çalışma yöntemi ortaya koyduk. Temel fikir, Sudan ve Türkiye’den her iki tarafın yer alacağı bir yürütme komitesinin kurulması. Bu komitenin uygulamayı takip etmesi ve söylediğimizin, yazıya döktüğümüzün eyleme dönüşmesini sağlamasıdır. Artık mesele sözler değil, her iki ülkeye de fayda sağlayacak somut eylemler ve büyük projeler.”

el-Hafyan, Türk yatırımcılara da seslenerek, “Mesajımız şu: Sudan size açık. Kalplerimiz ve zihinlerimiz… Yatırımcıları açık kalplerle ve açık kollarla Sudan’a davet ediyoruz.” ifadesini kullandı.

Kaynak: AA

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, enerji verimliliğinin küresel iklim ve kalkınma tartışmalarında çok daha merkezi bir konuma yerleşmesi gerektiğini belirterek, “Hiçbir ülke verimlilik potansiyelini tek başına tam anlamıyla hayata geçiremez. Dönüşümün ölçeği, daha güçlü ve daha kapsamlı uluslararası işbirliğini, daha derin bilgi paylaşımını ve daha yenilikçi finansman ile teknoloji ortaklıklarını gerektiriyor.” dedi.

Bakan Bayraktar, Sıfır Atık Vakfı koordinasyonunda Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilen Sıfır Atık Forumu 2026 kapsamında düzenlenen “Yüksek Düzeyli Enerji Diyaloğu Toplantısı”nın açılışında konuştu.

Dünyanın bir yandan ekonomik büyümeyi ve enerji güvenliğini sağlamaya çalıştığı, diğer yandan da iklim hedeflerine ulaşabilmek için emisyonları azaltmaya çabaladığı bir dönemde bir araya gelindiğini ifade eden Bayraktar, “Kovid-19 salgını, tedarik zinciri aksaklıkları, ticaret savaşları, doğal afetler, Ukrayna’daki savaş ve şimdi de İran’da yaşanan gelişmeler ile petrol ve doğal gaz piyasalarında şimdiye kadar gördüğümüz en büyük arz şokları. Bu karmaşık koşullar altında iki kavram her zamankinden daha kritik bir önem taşıyor: Sıfır atık ve enerji verimliliği.” değerlendirmesinde bulundu.

Bayraktar, sıfır atık ve enerji verimliliğinin aynı vizyonun iki temel sütunu olduğunu belirterek, “Özlerinde, aynı basit ve güçlü ilkeleri paylaşırlar: Atığın önlenmesi ve kaynakların en verimli şekilde kullanılması. Sıfır atık bize şunu söyler: ‘Değerli kaynakları çöpe atmayın. Onları geri kazanın ve geri dönüştürün.’ Enerji verimliliği ise şunu söyler: ‘Enerjiyi israf etmeyin. Onu akıllıca kullanın.’ Her ikisi de değeri en üst düzeye çıkarır. Her ikisi de çevreyi korur. Her ikisi de ekonomik dayanıklılığımızı güçlendirir ve her şeyden önemlisi, her ikisi de gelecek nesillere karşı sorumluluğumuzu yansıtır.” diye konuştu.

“2030 yılına kadar 20 milyar doların üzerinde yatırım öngörüyoruz”

Enerji verimliliğinin en temiz, en hızlı ve en uygun maliyetli kaynak olduğunu, tasarruf edilen her kilovatsaatın üretmek, ithal etmek veya bedelinin ödenmesi gerekmeyen enerji anlamına geldiğini aktaran Bayraktar, şunları kaydetti:

“2024 yılında, Türkiye’nin 2030 Enerji Verimliliği Stratejisi ile İkinci Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı’nı hayata geçirdik. Bu kapsamlı ve iddialı yol haritası çerçevesinde, enerji üretiminden binalara, sanayiden ulaştırma ve tarıma kadar tüm sektörlerde 2030 yılına kadar 20 milyar doların üzerinde yatırım öngörüyoruz. Hedeflerimiz iddialı ancak ulaşılabilir olduğuna inanıyoruz: Enerji tüketiminde yüzde 16 azalma sağlamak, bunun sonucunda 100 milyon ton emisyonun önüne geçmek ve ekonomimiz için uzun vadede önemli tasarruflar elde etmek. Sadece 2024 ve 2025 yıllarında enerji verimliliği alanında yaklaşık 7,6 milyar dolarlık yatırımı harekete geçirdik. Bu yatırımlar şimdiden toplamda 4,6 milyon ton petrol eşdeğeri enerji tasarrufu ve 14,3 milyon ton karbon emisyonu azaltımı sağladı. Bu miktar, yaklaşık 30 milyon ağacın yaşamları boyunca absorbe edeceği emisyona eşdeğerdir.”

Bayraktar, enerji verimliliğinin önemine dikkati çekerek, “COP31’e doğru ilerlerken, enerji verimliliğinin küresel iklim ve kalkınma tartışmalarında çok daha merkezi bir konuma yerleşmesi gerektiğine inanıyoruz. Çünkü enerji verimliliği yalnızca çevresel bir araç değildir. Aynı zamanda bir enerji güvenliği aracıdır ve hızla değişen küresel ekonomide giderek daha fazla bir rekabetçilik aracına dönüşmektedir.” dedi.

Bu potansiyelin ortaya çıkarılması için işbirliğinin önemine de değinen Bayraktar, şöyle devam etti:

“Hiçbir ülke verimlilik potansiyelini tek başına tam anlamıyla hayata geçiremez. Dönüşümün ölçeği, daha güçlü ve daha kapsamlı uluslararası işbirliğini, daha derin bilgi paylaşımını ve daha yenilikçi finansman ile teknoloji ortaklıklarını gerektiriyor. Bu nedenle Türkiye, politika tasarımı, düzenleyici çerçeveler, dijitalleşme, ölçme ve doğrulama sistemleri ile sürdürülebilir finansman modelleri gibi alanlarda tüm katılımcı ülkeler ve kurumlarla işbirliğini daha da güçlendirmeye hazır.”

Bayraktar, geri dönüştürülen her ürünün, önlenen her ton atığın ve tasarruf edilen her kilovatsaatin daha sürdürülebilir bir geleceğe bir adım daha yaklaştırdığının altını çizerek, “Gezegenimizin kaynakları sınırlı olabilir, ancak yenilik yapma, işbirliği geliştirme ve verimliliği artırma kapasitemiz sınırsızdır. Bugünkü yuvarlak masa toplantısının anlamlı bir diyalog ortamı oluşturacağına ve yeni ortaklıklar ile somut işbirliklerinin önünü açacağına yürekten inanıyorum. Türkiye, sizlerle çalışmaya hazır.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: AA